21 Styczeń 2018    |    Agnieszka, Inez, Jarosław

menu górne

  • ASF

    UWAGA! AFRYKAŃSKI POMÓR ŚWIŃ

  • SIR

    Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich

  • Hotele SODR

    Nasze hotele w Modliszewicach i Sandomierzu zapraszają

  • Zapraszamy do SODR

    Świętokrzyski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach zaprasza 

Zasady sprzedaży produktów żywnościowych przez rolników

Zasady sprzedaży produktów żywnościowych przez rolnikówWytwarzanie i sprzedaż produktów nieprzetworzonych, pochodzących z własnego gospodarstwa, nie wymaga rejestrowania działalności gospodarczej, natomiast wyrób i sprzedaż produktów przetworzonych może wymagać rejestracji działalności gospodarczej jeśli np. sprzedaż jest wykonywana w ramach działalności pozarolniczej dla celów zarobkowych, w sposób zorganizowany i ciągły. Od 1 stycznia 2016 roku obowiązuje znowelizowana ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, która daje możliwość rolnikom opodatkowania w formie uproszczonej przychodów ze sprzedaży produktów pochodzących z własnej uprawy, hodowli lub chowu bez konieczności zakładania działalności gospodarczej. Ryczałt wynosi 2% od przychodów do 150 tys. euro rocznie. 


Rolnik musi ewidencjonować te przychody, a wytworzoną żywność może sprzedać w miejscu, w którym te produkty zostały wytworzone tj. we własnym gospodarstwie lub na targowisku, z wyjątkiem sprzedaży dokonywanej w budynkach lub w ich częściach. 
Przepisy wykonawcze dotyczące sprzedaży "niewielkich ilości produktów pochodzących z własnego gospodarstwa" określają różne ministerstwa, używając różnego nazewnictwa dla określenia formy sprzedaży i tak: 

  • weterynaryjne dla produktów pochodzenia zwierzęcego – określa Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jako formę sprzedaży bezpośredniej oraz działalności marginalnej lokalnej ograniczonej (MOL),
  • higieniczno-sanitarne dla produktów pochodzenia niezwierzęcego i mieszane – określa Ministerstwo Zdrowia, jako bezpośrednie dostawy.

W praktyce zwrot „bezpośrednie dostawy” stosuje się także w odniesieniu do „sprzedaży bezpośredniej”. Główną różnicą pomiędzy sprzedażą bezpośrednią a działalnością tzw. MOL (działalność marginalna lokalna ograniczona) jest to, że sprzedaż bezpośrednia (i dostawy bezpośrednie) z gospodarstwa dotyczy produktów nieprzetworzonych pochodzenia zwierzęcego, czyli: drobiu i zajęczaków, mleka, śmietany, jaj, miodu lub produktów nieprzetworzonych pochodzenia niezwierzęcego, czyli: zbóż, owoców, warzyw, ziół czy grzybów z własnych upraw i runa leśnego (również w postaci suszonej lub kiszonej). Występują tu również ograniczenia ilościowe – rolnik może sprzedawać tylko własne plony i surowce oraz ograniczenia obszarowe – sprzedaż bezpośrednią można prowadzić na terenie województwa, gdzie odbywa się produkcja i województw sąsiednich. Sprzedaż bezpośrednia może być prowadzona dla odbiorcy detalicznego tylko z gospodarstwa rolnego, gospodarstwa rybackiego, targowisk, ze specjalistycznych środków transportu – aut, chłodni jako handel obwoźny, automatów. Z kolei działalność MOL dotyczy tylko produktów pochodzenia zwierzęcego przetworzonych i nieprzetworzonych tj. produktów mlecznych, produktów mięsnych, przetworzonych produktów rybołówstwa, surowych wyrobów mięsnych, w tym gotowych potraw z mięsa. W ten zakres działalności wchodzi również rozbiór i sprzedaż świeżego mięsa wołowego, wieprzowego, baraniego, końskiego, drobiowego, zwierząt łownych oraz dzikich z hodowli fermowych. Dla przykładu: mleko i śmietanę rolnik może zbywać poprzez sprzedaż bezpośrednią, natomiast twaróg, sery dojrzewające, kiełbasy poprzez działalność MLO. W przypadku produktów pochodzenia zwierzęcego produktami przeznaczonymi do sprzedaży bezpośredniej mogą być wyłącznie produkty wytworzone przez rolnika w prowadzonym przez niego gospodarstwie.

Wytwarzanie i sprzedaż niewielkich ilości produktów przetworzonych jest możliwe tylko dla produktów pochodzenia zwierzęcego w formie działalności lokalnej, marginalnej i ograniczonej (MOL), wymagającej rejestracji u powiatowego lekarza weterynarii. Natomiast legalne wytwarzanie i sprzedaż nawet niewielkich ilości przetworzonych produktów pochodzenia niezwierzęcego podlega nadzorowi inspekcji sanitarnej (za wyjątkiem produktów w postaci suszonej lub kiszonej), czyli np. w wytwarzanie dżemu lub ciastek – wymaga rejestracji i zatwierdzenia zakładu u Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Oczywiście forma sprzedaży bezpośredniej i dostaw bezpośrednich jest prostsza, nie wymaga dużych nakładów na inwestycje niż działalność MOL, ale doświadczenie praktyków wskazuje, że w przypadku trafnego wpasowania się w niszę popytu na rynku następuje stopniowy rozwój skali działalności i rozszerzenie sprzedaży co łączy się z koniecznością założenia działalności.

Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom rolników, w 2014 r. został opracowany projekt nowego rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie dostaw bezpośrednich środków spożywczych, który przewidywał możliwość sprzedaży w ramach dostaw bezpośrednich również produktów przetworzonych, takich jak np. marynaty warzywne, kiszone środki spożywcze, dżemy, soki, zupy, surówki, pieczywo i olej. Zapisy te jednak uznano za wykraczające poza zakres pojęcia surowców użytego na gruncie rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych i prace nad projektem zostały wstrzymane.

Ministerstwo Zdrowia opracowało natomiast „Wytyczne Dobrej Praktyki Higienicznej i Produkcyjnej przy produkcji żywności niezwierzęcego pochodzenia w warunkach domowych z wykorzystaniem surowców roślinnych z własnych upraw”, tj. z pola, ogrodu. Wytyczne zostały opracowane w celu umożliwienia legalnej sprzedaży z możliwością skorzystania z zapisów nowej ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 roku o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw regulującej opodatkowanie sprzedaży bezpośredniej przetworzonych produktów roślinnych i zwierzęcych bez konieczności zakładania działalności gospodarczej lecz rozliczania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Wytyczne nie stanowią jednak twardego prawa, a mogą być jedynie wskazówką i materiałem pomocniczym we wdrażaniu podstawowych zasad higieny i bezpieczeństwa żywności przy produkcji w warunkach domowych środków spożywczych niezwierzęcego pochodzenia o niskim ryzyku. Żywność o potencjalnie niskim ryzyku jak wynika z „Wytycznych…” to produkty, w przypadku których istnieje małe ryzyko rozwoju drobnoustrojów chorobotwórczych i/lub produkty poddane obróbce cieplnej takie jak: makaron bezjajeczny, dżemy, marmolady, powidła, kompoty, przeciery warzywne poddane obróbce termicznej, zagęszczone syropy owocowe poddane obróbce termicznej, soki pasteryzowane, produkty marynowane o wydłużonym okresie przydatności do spożycia z wyjątkiem przetworów z grzybów dzikorosnących, cukierki, chleb i bułki bez dodatku jaj, mleka i jego przetworów oraz mięsa i jego przetworów. Tak więc zagospodarowanie kuchni domowej, w której będzie produkowana żywność z przeznaczeniem do wprowadzenia do obrotu, miejsca w którym żywność będzie przechowywana, jak również wdrożenie zasad higieny zostanie poddane kontroli przed rozpoczęciem działalności i będzie wymagało wpisania do rejestru oraz zatwierdzenia przez stosowny organ. Rozszerzenie sprzedaży produktów określonych w „Wytycznych…” w ramach rozporządzenia dostawy bezpośrednie środków spożywczych pochodzenia roślinnego – to obecnie projekt rozporządzenia. Projekt ten określa zakres działalności prowadzonej w ramach dostaw bezpośrednich środków spożywczych , w tym rodzaj produktów oraz wielkość i obszar, na którym mogą być realizowane dostawy bezpośrednie przez rolników.

Póki co, rolnik nie ma możliwości sprzedaży przysłowiowych dżemów i konfitur wytworzonych w gospodarstwie, bo nie zezwala mu na to dotychczasowe rozporządzenie o dostawach bezpośrednich, podobnie jest np. z masłem lub twarogiem, gdzie rozporządzenie o sprzedaży bezpośredniej nie zezwala na przetwarzanie w warunkach domowych niewielkich ilości własnego mleka czy śmietany. 


Teresa Wąsik
Dział Przedsiębiorczości, Wiejskiego Gospodarstwa Domowego i Agroturystyki


Wybrane akty prawne mające zastosowanie do artykułu:

  • Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 września 2015 r. w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej (Dz. U. poz. 1703)
  • Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 czerwca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków uznania działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej (Dz. U. Nr 113, poz. 753).
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 czerwca 2007 r. w sprawie dostaw bezpośrednich środków spożywczych.
  • Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (rozdział III załącznik II)
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 maja 2007 r. w sprawie wzorów dokumentów dotyczących rejestracji i zatwierdzania zakładów produkujących lub wprowadzających do obrotu żywność podlegającą urzędowej kontroli Państwowej Inspekcji Sanitarnej.