23 Listopad 2017    |    Adela, Felicyta, Klemens

menu górne

  • ASF

    UWAGA! AFRYKAŃSKI POMÓR ŚWIŃ

  • SIR

    Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich

  • Hotele SODR

    Nasze hotele w Modliszewicach i Sandomierzu zapraszają

  • Zapraszamy do SODR

    Świętokrzyski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach zaprasza 

Uprawa selera

Uprawa seleraNa świecie uprawia się seler korzeniowy, naciowy oraz listkowy. W Polsce natomiast uprawia się głównie seler korzeniowy z rozsady. Przy wyborze odmiany producenci powinni zwracać uwagę nie tylko na plon danej odmiany, ale również na inne nie mniej ważne cechy, takie jak: odporność na przedwczesną jarowizację, choroby, jakość miąższu, przydatność do przetwórstwa – maszynowej obróbki i przechowywania. W Polsce można uprawiać odmiany nie tylko z Rejestru Odmian, ale również te, które figurują na liście UE.

 

Odmiany

Denar – odmiana średnio wczesna, plenna, korzeń o białej skórce, białym miąższu, nieciemniejącym, bez skłonności do parcenia i tworzenia pustych komór. Polecana do zbioru na „pęczki”, bezpośredniego spożycia, przetwórstwa i przechowywania.

Makar – odmiana średnio wczesna, plenna, odporna na septoriozę. Miąższ kremowy, bez skłonności do parcenia, skórka białoszara. Odmiana o uniwersalnym zastosowaniu.

Talar – odmiana wczesna, skórka i miąższ koloru białego, bez skłonności do parcenia. Odmiana ma uniwersalne przeznaczenie.

Albin – odmiana bardzo plenna, z przeznaczeniem do zbioru jesiennego, miąższ biały, bez tendencji do ciemnienia po obróbce termicznej i przy zamrażaniu. Nadaje się do bezpośredniego spożycia, przetwórstwa i przechowywania.

Edward – korzenie kulisto-spłaszczone, miąższ biały, nieparciejący, posiada wysoką tolerancję na septoriozę. Polecana na zbiór „pęczkowy”, przetwórstwo i do przechowywania.

Zagłoba – gładka, jasna skórka, miąższ biały bez pustych przestrzeni i przebarwień, bardzo aromatyczny. Nie ciemnieje po ugotowaniu. Wysoka tolerancja na septoriozę. Nadaje się na zbiór „pęczkowy”, do bezpośredniego spożycia, suszenia i długiego przechowywania.

Ilona – wczesna, plenna, z przeznaczeniem do zbioru na „pęczki”, świeży rynek i do przetwórstwa. Korzenie twarde, bez pustych komór, miąższ biały, nie ciemnieje.

Brillant – średnio wczesna, plenna, duży, gładki korzeń, biały, nie ciemnieje, brak tendencji do tworzenia pustych komór. Nadaje się na świeży rynek, do przetwórstwa
i przechowywania.

Diamant – bardzo plenna, średnio późna, miąższ biały bez przebarwień i tendencji do tworzenia pustych komór. Dobra odporność na choroby. Polecana do przechowywania.

Monarch – bardzo plenna, miąższ biały, nie ciemnieje. Odmiana nadająca się do przetwórstwa, jak i bezpośredniego spożycia. Ma dużą tolerancję na wirusa selera.

Prinz – bardzo wczesna, plenna, duża odporność na jarowizację i wirusa selera, miąższ biały, nie ciemnieje. Nadaje się do bezpośredniego spożycia, przetwórstwa i przechowywania.


Wymagania klimatyczno-glebowe

Seler najlepiej się czuje w klimacie umiarkowanym i wilgotnym o równomiernie rozłożonych opadach. W okresie wegetacji optymalna temperatura wynosi 16-24°C. Jest to również roślina o dużych wymaganiach wodnych, szczególnie w okresie tworzenia się zgrubienia korzeniowego. Niedobór wody nie tylko może obniżyć plon, ale ma również wpływ na jakość zgrubienia (nadmierny przyrost korzeni bocznych, puste przestrzenie wewnątrz zgrubienia korzeniowego, parcenie). W związku z powyższym, tylko możliwość zastosowania nawadniania może nam zwiększyć szansę na uzyskanie odpowiedniego plonu o wysokiej jakości. Seler ma również duże wymagania glebowe. Dobrze rośnie i plonuje na glebach średnio zwięzłych, zasobnych w próchnicę, w  dobrej strukturze i dobrze zatrzymujących wodę. Nie lubi gleb piaszczystych, ciężkich, zbitych i podmokłych.

Optymalne pH dla tej rośliny wynosi 6,5-7. Ze względu na niebezpieczeństwo wystąpienia zwiększonej liczby chorób i szkodników, selera nie powinno się uprawiać po sobie, ani po innych roślinach z tej samej rodziny botanicznej (marchew, pietruszka) oraz warzyw cebulowych – nie częściej niż co 4 lata. Dobrym przedplonem są zboża, rośliny motylkowe, kapustowate, czy dyniowate. Seler powinien być uprawiany w pierwszym roku po oborniku lub nawozach zielonych (żyto, owies – zaorane, gdy mają wysokość ok. 30 cm). W związku z wysokimi wymaganiami pokarmowymi selera, oprócz nawożenia organicznego niezbędne jest wysokie nawożenie mineralne. Wysoki plon dobrej jakości można uzyskać, stosując 100-150 kg N, 100-180 kg P2O5, 200-250 kg K2O. Nawożenie mineralne powinno  być stosowane zawsze w oparciu o wyniki analizy chemicznej gleby. Nawozy azotowe powinny być podawane w trzech dawkach:  połowa  przed sadzeniem rozsady, druga i trzecia w 2. i 3. miesiącu po posadzeniu – najpóźniej do połowy sierpnia. Przy uprawie selera na pęczki azot stosuje się tylko przed sadzeniem w dawce nie wyższej niż 80 kg/ha. Nawozy potasowe i fosforowe najlepiej zastosować na 2 tygodnie przed sadzeniem rozsady. Nawozy potasowe można podać w dwóch dawkach. Pierwszą przed sadzeniem, a drugą w okresie wegetacji roślin na koniec czerwca. Nie mniej ważnymi składnikami potrzebnymi dla prawidłowego wzrostu selera jest wapń, magnez, czy bor. W przypadku objawów niedoboru jakiegokolwiek składnika można w okresie wegetacji zastosować nawożenie dolistne nawozami pojedynczymi lub wieloskładnikowymi.
 
Produkcja rozsady – w zależności od terminu sadzenia w pole okres produkcji rozsady trwa 60-55 dni na zbiór pęczkowy (10-15 liści i 3 cm  średnicy zgrubienia):
• siew: 05 III, sadzenie: I połowa maja, zbiór: I połowa lipca,
• siew: 10 IV, sadzenie: I połowa czerwca, zbiór: I połowa sierpnia,
• siew: 15 III, (zbiór na plon główny przy okresie wegetacji 65 dni), sadzenie: 20-25 V, zbiór: II połowa października.

W zależności od możliwości technicznych producentów i terminu uprawy nasiona wysiewa się do skrzynek, doniczek, wielodoniczek, do inspektu lub gruntu w szklarni czy tunelu. Obecnie coraz częściej stosuje się siew pojedynczych nasion do wielodoniczek zawierających 150-250 doniczek w tacy (nie ma potrzeby pikowania). Nasiona selerów kiełkują najlepiej przy dostępie światła, dlatego nie jest wskazane ich przykrywanie. W korzystnych warunkach mogą wykiełkować po około 8, 10 dniach. W tym okresie należy zapewnić im stałą wilgotność oraz temperaturę 20-24°C. Po wzejściu roślin należy obniżyć temperaturę do 18-20°C w dzień i 16-18°C w nocy. W okresie  produkcji rozsady temperatura nie powinna spadać poniżej 14°C i wzrastać powyżej 25°C, ponieważ istnieje niebezpieczeństwo jarowizacji. W przypadku wysiewu nasion do skrzynek lub inspektu należy siewki przepikować, gdy mają pierwszy liść wykształcony, a drugi zaczyna się formować. Siewki pikuje się do wielodoniczek, doniczek ziemnych ( 3,5 x 3,5 lub 4 x 4 cm), na stołach, czy zagonach. Po przepikowaniu przez około 2 dni temperatura powinna utrzymywać się na poziomie 22-24°C. Siewki powinny być lekko zacieniowane. Później, aż do sadzenia, temperatura powinna być utrzymywana na poziomie 18-20°C w dzień i 16-18°C w nocy. W okresie produkcji w miarę potrzeby można dolistnie zasilić rośliny saletrą wapniową 6 tygodni po wysiewie nasion i przed wysadzeniem na miejsce stałe nawozem wieloskładnikowym. Na tydzień przed sadzeniem w pole rozsada powinna być zahartowana. Roślinom ogranicza się podlewanie, zwiększa wietrzenie. Dobra jakościowo rozsada powinna być zdrowa, krępa, z 6, 7 liśćmi do zbioru pęczkowego i 5, 6 liśćmi na uprawę w plonie głównym.


Sadzenie

Najwcześniej można wysadzić rozsadę do gruntu w drugiej połowie kwietnia, pod warunkiem zastosowania osłon z włókniny. Optymalnym terminem sadzenia selera bez osłon w naszych warunkach jest druga połowa maja. Na zbiór pęczkowy seler można sadzić od II połowy maja do II połowy czerwca w rozstawie 25-30 x 15 cm, co daje w granicach 222-257 tys. szt./ha. Seler uprawiany na plon główny sadzi się w rozstawie 45 x 30-40 cm, przy zagęszczeniu od 74074 do 55555 szt./ha. Lepszą jakość korzeni uzyskuje się przy większym zagęszczeniu roślin.

Zabiegi pielęgnacyjne w uprawie selera są takie same, jak przy innych uprawach warzyw, tj.: odchwaszczanie, nawożenie pogłówne i dolistne, nawadnianie oraz ochrona przed chorobami i szkodnikami.


Choroby i szkodniki selera

Do najgroźniejszych chorób selera należą:
• wirus mozaiki selera,
• septorioza selera,
• parch selera.

Do najczęściej występujących szkodników w uprawie selera można zaliczyć:
•  nicienie (szpilecznik baldasznik i niszczyk zjadliwy),
•  liściolubka selerowa,
•  połyśnica marchwianka,
•  mszyce (wierzbowo-marchwiana, gruszowo-selerowa i brzoskwiniowa),
•  przędziorek chmielowiec,
•  zmienniki,
•  rolnice,
•  ślimaki nagie.
Anna Chmiel

Literatura:  

• „Uprawa selera korzeniowego, naciowego,  listkowego”, Jan Rumpel, Hortpress 2005
• Katalogi firm nasiennych, zalecenia uprawowe firm nasiennych
• Odmiany warzyw – Uprawy polowe 2011-2012, Plantpress 2011