Metody poprawiające żyzność gleb w gospodarstwach ekologicznych
Prowadzenie gospodarstwa w systemie rolnictwa ekologicznego wiąże się z koniecznością podejmowania szeregu działań mających na celu utrzymanie oraz poprawę żyzności gleby. Właściwy stan gleby wpływa na wysokość i jakość plonów.
Do najważniejszych działań sprzyjających zwiększeniu żyzności gleby należą:
- wprowadzenie właściwego płodozmianu;
Płodozmian w gospodarstwie ekologicznym należy zaplanować w taki sposób, aby gleba przez cały okres wegetacyjny pozostawała okrytą roślinnością. Powinien on charakteryzować się dłuższą rotacją (5-7 lat) niż w przypadku płodozmianów stosowanych w gospodarstwach konwencjonalnych. Oprócz zbóż, roślin okopowych oraz innych gatunków istotnym elementem płodozmianu są rośliny bobowate, oraz ich mieszanki z trawami. Odpowiednio zaplanowany i wdrożony płodozmian pozwala skutecznie wpływać na rozwój i aktywność biologiczną gleby.
- stosowanie odpowiedniego poziomu nawożenia przy użyciu nawozów dopuszczonych do stosowania w produkcji ekologicznej oraz uprawa roślin przeznaczonych na zielony nawóz;
W rolnictwie ekologicznym dąży się do zachowania tzw. zamkniętego obiegu materii w gospodarstwie. Wykorzystanie nawozów pochodzących od własnego inwentarza pozwala ograniczyć koszty związane z zakupem nawozów naturalnych, a jednocześnie zapewnia stopniowe i równomierne uwalnianie składników pokarmowych do gleby.
Jeżeli gospodarstwo nie ma możliwości wytwarzania nawozów naturalnych, niezbędne składniki odżywcze powinny być dostarczone do gleby poprzez stosowanie kompostu lub uprawę roślin na zielony nawóz. W systemie ekologicznym zaleca się także uprawę międzyplonów, w których dominują rośliny bobowate lub ich mieszanki. Jest to szczególnie ważne ze względu na brak możliwości stosowania syntetycznych nawozów azotowych. W rolnictwie ekologicznym większe znaczenie mają międzyplony ozime niż poplony ścierniskowe, a jako międzyplon ozimy polecana jest mieszanka żyta z wyką ozimą.
- utrzymanie właściwego odczynu gleby, umożliwiającego efektywne pobieranie składników pokarmowych przez rośliny;
Przy bardzo niskim odczynie gleby konieczne jest przeprowadzenie zabiegu wapnowania z zastosowaniem nawozów wapniowych lub środków wapnujących dopuszczonych do stosowania w rolnictwie ekologicznym. Na glebach o niskim pH można bezpiecznie uprawiać rośliny mało wrażliwe na zakwaszenie, np. żyto czy łubin żółty. Natomiast uprawa gatunków wrażliwych na niski odczyn, takich jak lucerna, pszenica, jęczmień, kukurydza, soja czy groch, na takich stanowiskach może prowadzić do znacznego ograniczenia, a nawet całkowitego braku plonów.
M. Jach
Źródło: M. Krysztoforski, D. Orlicka „Gospodarowanie składnikami nawozowymi w gospodarstwach ekologicznych”, CDR O/Radom, 2025 r.