Projekt NUTRI-CHECK NET
W ramach programu Horyzont Europa w Polsce realizowany jest projekt NUTRI-CHECK NET. Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie (CDR) jest członkiem międzynarodowego konsorcjum realizującego ten projekt. W trakcie jego realizacji dokonano oceny oraz inwentaryzacji najlepszych praktyk nawożenia stosowanych w państwach członkowskich Unii Europejskiej.
Jedną z najnowszych technik nawożenia roślin uprawnych, analizowanych w ramach projektu, jest nawożenie depozytowe. Metoda ta polega na umieszczaniu nawozów w glebie w postaci skoncentrowanego „depozytu” - w wąskim paśmie lub punktowo — w ściśle określonej odległości od linii siewu oraz na kontrolowanej głębokości.
W odróżnieniu od nawożenia rzutowego nawożenie depozytowe tworzy strefę podwyższonego stężenia składników pokarmowych w obszarze rozwoju systemu korzeniowego. Polega ono na świadomym kształtowaniu rozmieszczenia składników w glebie poprzez tworzenie wąskiej strefy o zwiększonej koncentracji składników mineralnych w zasięgu korzeni.
Nawożenie depozytowe jest metodą zwiększającą efektywność wykorzystania składników pokarmowych, stabilizującą odżywienie roślin w warunkach stresowych (takich jak chłód czy okresowe przesuszenie) oraz ograniczającą straty powierzchniowe. Fosfor oraz w dużej mierze potas są pierwiastkami mało mobilnymi, a ich dopływ do korzeni odbywa się głównie na drodze dyfuzji. Kluczowe znaczenie ma tu odległość pomiędzy nawozem a korzeniem oraz wilgotność gleby w tej strefie — w warunkach chłodu i przesuszenia proces dyfuzji ulega znacznemu spowolnieniu.
Pasmowe umieszczenie fosforu (oraz części potasu) w pobliżu przyszłej strefy korzeniowej skraca drogę dyfuzji i zwiększa stopień wykorzystania składnika w fazie największej wrażliwości roślin. Dodatkowo ograniczony kontakt nawozu z masą gleby spowalnia procesy jego wiązania i rozpraszania, co podnosi dostępność składników dla roślin.
W praktyce stosuje się następujące rozwiązania: aplikację nawozu w bruździe siewnej, pasmo starterowe umieszczone obok i poniżej nasion (najczęściej w układzie 5 × 5 cm lub zbliżonym) oraz pasma głębsze, np. w technologii strip-till.
W ramach projektu w dziewięciu krajach powstaną kluby żywienia roślin. Projektowi towarzyszy także strona internetowa — platforma wiedzy dotycząca optymalizacji nawożenia: https://nutri-checknet.eu/ Na stronie, w ramach szczegółowych tematów, prezentowane są filmy, artykuły oraz inne materiały informacyjne dotyczące realizowanych działań.
Dzięki zaangażowaniu CDR w realizację projektu doradcy, a następnie rolnicy, uzyskali dostęp do obszernej wiedzy z zakresu nawożenia, przekazanej w sposób zrozumiały i przystępny. W dniu 5 grudnia 2025 r. w CDR w Brwinowie, w ramach realizacji projektu NUTRI-CHECK NET, odbyło się webinarium pt. „Nawożenie depozytowe w polskich warunkach — od diagnostyki do praktyki”.
Krzysztof Domagała