Nasiona do siewu powinny być wysokiej jakości - kwalifikowane
Odpowiedni dobór materiału siewnego oraz jego jakość to jeden z najważniejszych czynników plonotwórczych. Powinien on być zawsze wysokiej jakości, tzn. kwalifikowany. W praktyce rolniczej wykorzystanie nasion kwalifikowanych jest jednak wciąż na niskim poziomie — ok. 20% powierzchni zasiewów.
Kwalifikowany materiał siewny to nasiona wysokiej jakości, spełniające rygorystyczne normy dotyczące tożsamości odmianowej, czystości i zdrowotności. Muszą być wolne od zanieczyszczeń i nasion chwastów. Podlegają ocenie polowej i laboratoryjnej. Potwierdzeniem ich jakości jest etykieta urzędowa.
Kwalifikacja polowa to sprawdzenie na plantacji nasiennej
-
czystości gatunkowej i odmianowej,
-
obecności uciążliwych chwastów (np. owsa głuchego),
-
występowania chorób przenoszonych przez ziarno (np. fuzariozy, głowni, śnieci).
Kwalifikacja laboratoryjna obejmuje
-
ocenę zdolności kiełkowania,
-
czystości nasion,
-
obliczenie masy tysiąca nasion,
-
sprawdzenie zdrowotności nasion.
Dane te umieszczone na etykiecie pozwalają ustalić prawidłową normę wysiewu dla danej odmiany.
Produkcję nasienną regulują przepisy prawne i prowadzona jest pod nadzorem Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN). Materiał siewny przedbazowy (PB III, PB II) i bazowy (B) produkują firmy nasienne. Nasiona kwalifikowane (C1, C2) mogą produkować rolnicy.
Rolnicy prowadzący plantacje nasienne muszą spełniać wysokie wymagania dotyczące
-
izolacji przestrzennej,
-
prawidłowego płodozmianu,
-
nawożenia i ochrony roślin,
-
zasad zbioru i transportu nasion.
Powinni również posiadać odpowiednie kwalifikacje zawodowe.
Nasiona kwalifikowane to praktyczne wykorzystanie postępu biologicznego. Firmy nasienne każdego roku rejestrują kilkanaście nowych odmian różnych gatunków zbóż oraz innych roślin uprawnych. Wykorzystanie postępu biologicznego to jedna z najbardziej przyjaznych środowisku metod zwiększania plonów.
Dobór odmian odpornych lub o podwyższonej odporności na choroby, w połączeniu z prawidłową agrotechniką, stanowi podstawę integrowanej ochrony roślin, a także integrowanej produkcji roślinnej. Produkcja integrowana należy do systemów jakości żywności, jest certyfikowana, a rolnik może uzyskać dodatkowe dopłaty po odbyciu szkolenia i uzyskaniu odpowiedniego świadectwa.
W wyborze odpowiednich odmian do uprawy bardzo pomocne są wyniki Porejestrowego Doświadczalnictwa Odmianowego (PDO). Na podstawie prowadzonych doświadczeń i ich analiz, Wojewódzkie Zespoły ds. PDO typują najlepiej plonujące odmiany i tworzą Listy Odmian Zalecanych dla poszczególnych województw.
Wysiew sprawdzonych odmian oraz zastosowanie odpowiedniej technologii uprawy umożliwiają osiągnięcie zadowalających, stabilnych plonów.
Materiały informacyjne, wyniki doświadczeń oraz charakterystyki odmian dostępne są na stronie internetowej COBORU, oraz w jego wydawnictwach.
Na polach stacji doświadczalnych COBORU oraz Ośrodków Doradztwa Rolniczego (ODR) organizowane są Dni Otwarte i wyjazdy studyjne dla rolników. W wydarzeniach tych często biorą udział przedstawiciele firm nasiennych, którzy udzielają informacji o nowościach odmianowych bezpośrednio na plantacjach.
W ramach systemu dopłat rolniczych dostępne są także dopłaty do kwalifikowanego materiału siewnego, w tym również w ramach działania Ekoschematy.
Autor: Krzysztof Domagała