Gospodarstwa demonstracyjne — nowe narzędzie w transferze wiedzy i doświadczeń w rolnictwie. Relacja z wyjazdu studyjnego

Wyjazd studyjny pt. "Gospodarstwa demonstracyjne — nowe narzędzie w transferze wiedzy i doświadczeń w rolnictwie" był kontynuacją cyklu wyjazdów, które cieszą się ogromnym zainteresowaniem wśród rolników. W trakcie trzech dni (22-24 kwietnia 2025 r.) uczestnicy wyjazdu mieli okazję odwiedzić gospodarstwa demonstracyjne z województwa mazowieckiego, które wprowadzają w swojej produkcji nowe rozwiązania i koncepcje, a także chcą swoją wiedzą podzielić się z innymi. Z kolei w odwiedzonej fabryce maszyn i urządzeń rolniczych w województwie łódzkim dyskutowano o nowych trendach w budowie maszyn rolniczych.
Pierwszym punktem programu wyjazdu studyjnego była wizyta w firmie Agro-Masz, mającej swoją siedzibę w miejscowości Strzelce Małe w województwie łódzkim. Firma Agro-Masz wychodzi z założenia, że nowoczesne rolnictwo zaczyna się od nowoczesnej fabryki. Dlatego od lat inwestuje w innowacyjne rozwiązania technologiczne, które wpływają na wyższą jakość, trwałość oraz większe możliwości produkcyjne maszyn. Produkty pochodzące od firmy Agro-Masz pracują w różnych warunkach klimatycznych i glebowych, nie tylko w Polsce, ale również w wielu krajach na całym świecie, takich jak Japonia, Kanada czy RPA. Podczas zwiedzania fabryki uczestnicy mogli się przekonać na własne oczy, że zastosowane tutaj technologie produkcji są naprawdę unikatowe. Według słów Piotra Szlakiewicza, który oprowadzał nas po halach produkcyjnych, stosowane w Agro-Masz technologie są wyjątkiem w skali europejskiej i może wykorzystywane w kilku fabrykach naszego kontynentu. Wyjątkowość maszyn produkowanych w fabryce wynika nie tylko z zastosowania najlepszej technologii, ale też i z bieżącego testowania nowych prototypów maszyn w warunkach polowych. Firma Agro-Masz posiada bowiem obok swojej fabryki własne pola uprawne, gdzie nowe maszyny są testowane pod kątem przydatności w uprawie, a gdy nie spełniają oczekiwań - są natychmiast modyfikowane. Testami zajmują się osoby posiadające swoje własne gospodarstwa, tak że są to praktycy wiedzący czego oczekiwać od maszyn rolniczych. Wizyta zakończyła się wykładem, podczas którego oprowadzający opowiedział w skrócie czym się zajmuje firma Agro-Masz i jak prowadzi swoją działalność teraz.
Drugim punktem było już gospodarstwo rolne Tomasza Bankiewicza z miejscowości Komorów. Gospodarstwo zajmuje powierzchnię 36 hektarów, z czego około 24 hektary stanowią owocujące sady jabłoniowe. Uprawa jabłoni prowadzona jest zgodnie z wytycznymi integrowanej produkcji. Gospodarstwo posiada certyfikaty IP, GLOBAL G.A.P. oraz wdrożony system HACCP. Gospodarstwo jest w pełni zmechanizowane. Posiada nowoczesny system nawadniania podkoronowego z minizraszaczami, a także wdrożono instalację przeciwprzymrozkową, umożliwiającą ochronę kwiatów jabłoni nawet przy spadkach temperatury do —7°C. Wciąż kontynuuje się tu również prace nad matecznikiem, produkcją materiału szkółkarskiego oraz sukcesywnym odmładzaniem sadów.
W 2012 roku gospodarstwo rozpoczęło produkcję naturalnie tłoczonych soków owocowych (NTS), wzbogacając swoją ofertę o produkty przetworzone wysokiej jakości.
Kolejnym gospodarstwem, które odwiedziła grupa było gospodarstwo Krzysztofa Gałka specjalizującego się w produkcji roślinnej, a wiodącym kierunkiem jest uprawa papryki pod osłonami wysokimi. Gospodarstwo zajmuje łączną powierzchnię 14,74 ha. Uprawy pod osłonami wymagają stałego nawadniania, dlatego w gospodarstwie stworzono specjalny system odzyskiwania wód opadowych. Deszczówka spływająca z powierzchni tuneli foliowych trafia do zbiornika wodnego poprzez system rynien i rur zaprojektowany przez właściciela. Zebrana woda służy do podlewania roślin, co stanowi ekologiczne i ekonomiczne rozwiązanie. W gospodarstwie znajdują się również nowoczesne hale i przechowalnie, które usprawniają sortowanie i pakowanie papryki oraz pozwalają na dłuższe przechowywanie owoców. Pan Krzysztof Gałek, podczas rozmowy dał poznać się jako innowator w dziedzinie upraw pod osłonami. Jak sam zaznaczył, nieustannie wdraża w gospodarstwie swoje innowacyjne pomysły i rozwiązania technologiczne.
Drugiego dnia uczestnicy wyjazdu studyjnego zaczęli dzień od wizyty w ekologicznym gospodarstwie sadowniczym „Zielone Jabłuszko” w Rembertowie, które prowadzi działalność od ponad 200 lat, a obecnie zajmują się nim państwo Katarzyna i Daniel Roszczykowie. To tutaj z pasją i poszanowaniem przyrody właściciele uprawiają sady oraz plantacje krzewów owocowych. Gospodarstwo posiada certyfikat ekologiczny i znajduje się pod stałym, rygorystycznym nadzorem jakościowym. Państwo Roszczykowie aktywnie wspierają inicjatywy społeczne promujące zrównoważony styl życia, takie jak kampanie „Zero Waste” oraz „MyZbieramy” - w ramach której ich gospodarstwo pełni rolę ambasadora od czterech lat. Są zaangażowani w rozwój rolnictwa ekologicznego, współpracują z renomowanymi instytucjami naukowymi, m.in. Instytutem Ogrodnictwa - PIB w Skierniewicach oraz Katedrą Żywności Funkcjonalnej i Ekologicznej Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie. Gospodarstwo państwa Roszczyków zyskało opinię jednego z wzorcowych gospodarstw ekologicznych, dzięki ogromnemu zaangażowaniu oraz pracy, jaką właściciele wkładają każdego dnia w rozwój swojego sadu. Dodatkowo właściciele chętnie dzielą się swoim doświadczeniem, współpracują z mediami, udzielają wywiadów oraz biorą udział w programach i reportażach poświęconych tematyce rolniczej i ekologicznej.
Kolejnym gospodarstwem było leżące po sąsiedzku państwa Roszczyków, Rodzinne Ekologiczne Gospodarstwo Sadownicze „Ekojabłonka” prowadzone przez Huberta i Grzegorza Filipiaków, założone około 1860 roku w Rembertowie. Profesjonalna uprawa sadownicza została tu wprowadzona w latach 20. XX wieku, a od lat 70. gospodarstwo koncentruje się wyłącznie na sadownictwie - uprawiając czereśnie, wiśnie, śliwy, grusze i jabłonie. W 2016 roku w całym gospodarstwie wdrożono praktyki rolnictwa ekologicznego, a pierwsze certyfikaty ekologiczne uzyskano w 2018 roku. Oprócz terenów produkcyjnych gospodarstwo obejmuje również obszary nieprodukcyjne - las, staw, trwałe użytki zielone oraz zadrzewienia śródpolne. Świeże owoce trafiają do konsumentów w ramach sprzedaży bezpośredniej i rolniczego handlu detalicznego. Odbiorcami są hurtownie produktów ekologicznych, sklepy (zarówno duże sieci, jak i małe sklepy lokalne), oraz klienci indywidualni. Część owoców przeznaczona jest dla przemysłu przetwórczego w kraju i za granicą. Sprzedaż prowadzona jest również online. W celu poszerzenia oferty dla klientów, właściciele produkują z własnych owoców soki owocowe. Oferta bywa uzupełniana o inne, proste przetwory owocowe. Właściciel gospodarstwa Hubert Filipiak aktywnie promuje ideę rolnictwa ekologicznego. Regularnie występuje w mediach - udziela wywiadów i uczestniczy w programach telewizyjnych. Prowadzi również działania edukacyjne - w gospodarstwie gości grupy szkolne i przedszkolne, dzieląc się wiedzą z zakresu produkcji ekologicznej i ochrony przyrody. Pan Hubert jest absolwentem Międzywydziałowego Studium Ochrony Środowiska SGGW w Warszawie i specjalizuje się w edukacji przyrodniczej. Za swoją działalność został odznaczony w 2019 roku medalem „Zasłużony dla rolnictwa” przyznanym przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W 2020 roku zdobył tytuł „Rolnika Roku” w regionalnym plebiscycie.
Na koniec drugiego dnia grupa przyjechała do Rolniczego Zakładu Doświadczalnego w Grabowie położonego w południowej części województwa mazowieckiego, w powiecie zwoleńskim w gminie Przyłęk. Ogólna powierzchnia zakładu wynosi 111,35 ha, z czego użytki rolne stanowią 100,90 ha, w tym grunty orne 74,70 ha. Poza tym dzierżawione są od okolicznych rolników 37,35 ha gruntów ornych. Głównym celem działalności Zakładu jest działalność badawczo — doświadczalna i produkcyjna. Zakład posiada dobrze rozbudowaną i nowoczesną bazę badawczą, w skład której wchodzi kompleks budynków z pracownią wyposażoną w urządzenia i aparaturę do obróbki materiału roślinnego i glebowego, hale wegetacyjne do prowadzenia doświadczeń wazonowych, stację meteorologiczną oraz nowoczesny park maszynowy wyposażony w maszyny do uprawy i zbioru doświadczeń poletkowych. Zakład stanowi ważne zaplecze Instytutu w zakresie prowadzenia prac naukowo - badawczych. Powierzchnia prowadzonych doświadczeń polowych waha się w granicach od 15 do 20 ha. Tematyka tych doświadczeń jest ściśle związana z zagadnieniami i problematyką, którą zajmują się Zakłady Naukowe IUNG-PIB. Produkcja zwierzęca obejmująca chów bydła mlecznego, to głównie produkcja mleka, po części materiału hodowlanego oraz żywca wołowego. Obsada fizyczna zwierząt waha się w granicach od 110 do 120 szt. Wielokierunkowość, wysoki poziom produkcji oraz bliskie położenie Zakładu od jednostki macierzystej sprawia, że corocznie odwiedzany jest przez liczne grupy gości krajowych i zagranicznych oraz studentów, młodzież szkół średnich i rolników. Na polach Zakładu organizowane są pokazy i demonstracje np. mechanizacja zbioru sianokiszonki, prezentacja odmian zbóż i kukurydzy, czy też technologie ochrony różnych gatunków roślin.
W trzecim dniu wyjazdu studyjnego odwiedzono Winnicę Skarpa Wiślana prowadzoną przez Michała Kawałka, w miejscowości Pawłowice. Winnica Skarpa Wiślana została założona w 2015 roku na południowych stokach doliny Wisły, w Gminie Solec nad Wisłą. Winorośl uprawiana jest tu na powierzchni 1,25 ha, w większości stanowią ją nasadzenia szlachetnych odmian Vitis vinifera. Z pozyskanych gron w winiarni produkowane są wytrawne wina białe i czerwone. Wśród białych szczepów dominują: Riesling, Pinot Gris, Gewürztraminer oraz Chardonnay. Wina czerwone powstają głównie z odmian Zweigelt i Pinot Noir. Poza winami spokojnymi, gospodarstwo specjalizuje się również w produkcji win musujących, tworzonych metodą tradycyjną (szampańską) z wtórną fermentacją w butelce. Takie wina dojrzewają na osadzie przez co najmniej 24 miesiące, co pozwala im osiągnąć wysoką jakość i złożoność smaku. W planach właściciela znajduje się rozbudowa winnicy - zwiększenie powierzchni upraw do 3-4 hektarów oraz rozwój infrastruktury związanej z produkcją wina. Winnica pełni również funkcję edukacyjną i enoturystyczną - organizowane są pokazy pielęgnacji winorośli oraz winobrania połączone z degustacjami. Właściciel winnicy Michał Kawałek pełni również funkcję prezesa Fundacji „Bianca”. Jej działalność koncentruje się na projektach wspierających rozwój i odrodzenie winiarstwa w regionie oraz w Polsce, a także na pielęgnowaniu tradycji winiarskich i dziedzictwa kulturowego związanego z tą branżą.
Zorganizowany w końcówce kwietnia wyjazd studyjny dla grupy rolników z województwa świętokrzyskiego był okazją do wielu przemyśleń dotyczących ogólnej koncepcji funkcjonowania gospodarstw demonstracyjnych. Gospodarstwa w których byliśmy charakteryzowały się zbliżonym profilem działalności, czyli była to produkcja roślinna z ukierunkowaniem na uprawy sadownicze i warzywnicze. Dodatkowym atutem był fakt, że niektóre z tych gospodarstw prowadziły produkcję metodami ekologicznymi. Wszystkie pełniły też funkcję demonstracyjne, pokazując poprzez praktykę wykorzystania nowoczesnych technologii i efektywnego zarządzania. Gospodarstwa, w których gościli rolnicy z województwa świętokrzyskiego, stanowiły cenne źródło inspiracji, a reprezentujący je gospodarze byli bardzo otwarci i chętnie odpowiadali na zadawane im pytania. Docenili to uczestnicy wyjazdu, podkreślając na koniec, że takie inicjatywy pozwalają im szerzej spojrzeć na swoje możliwości i swoje mocne strony, a także podkreślają wartość wyniesionej praktycznej wiedzy zdobytej w innych gospodarstwach.
Jarosław Nowak
Wyjazd studyjny "Gospodarstwa demonstracyjne — nowe narzędzie w transferze wiedzy i doświadczeń w rolnictwie" [fot. J. Nowak]
Podobne wiadomości:
- Alternatywne źródła dochodu w gospodarstwie rolnym – wizyta studyjna w Zagórzańskich Dziedzinach 2026-10-26
- [Wideo] Czym są gospodarstwa demonstracyjne? Idea, wiedza i praktyka w rolnictwie 2026-08-07
- Nowoczesne technologie w uprawach ogrodniczych – relacja z wyjazdu 2026-07-10
- Konkurs „Gospodarstwo Demonstracyjne Ambasadorem Wiedzy Rolniczej” 2026-04-30
- Podsumowanie projektu „Gospodarstwa demonstracyjne: nauka przez doświadczenie” 2025-12-30
- Wyjazd studyjny do Grecji - Uprawa i innowacyjne wykorzystanie roślin zielarskich jako szansa rozwoju gospodarstw ekologicznych 2025-12-11
- Podsumowanie wyjazdu studyjnego - „Wieś w równowadze - Bezpieczne gospodarstwo, Bezpieczny dom” 2025-12-10
- Zapraszamy na wyjazd studyjny "Nowoczesne technologie i innowacje w uprawie czereśni" 2025-07-25
- Zachęcamy do pobrania i zapoznania się z ulotką 2025-05-23
- Fundusze unijne i współpraca rolników motorem nowoczesnego rolnictwa - relacja z wyjazdu studyjnego do Hiszpanii 2024-06-19