Strategia antyodpornościowa

2.10.2025

Produkcja owoców z ograniczaniem pozostałości chemicznych staje się priorytetem dla wielu sadowników w kontekście rosnącej świadomości konsumentów na temat zdrowego odżywiania. Do narastania odporności patogenów i szkodników prowadzi długotrwałe stosowanie tych samych substancji czynnych/chemicznych, często bez rotacji, co wymusza wdrażanie różnorodnych podejść do ochrony upraw.  Dlatego, też obserwujemy masowe wycofywanie wielu popularnych i skutecznych substancji chemicznych. W żaden sposób nie można negować słuszności wycofania tych substancji -negatywnie wpływają na organizmy pożyteczne, chociaż powodują lukę w ochronie przed wieloma szkodnikami. Opracowujemy jednak systemy produkcji, które zwiększą wydajność i poprawią jakość plonów, ale także chronią zdrowie konsumentów oraz zasoby naturalne (m.in. glebę). Coraz większe znaczenie zyskują takie koncepcje, jak neutralność klimatyczna, rolnictwo zrównoważone czy biorównorodność.

Współczesne rolnictwo coraz chętniej korzysta z rozwiązań biologicznych i niechemicznych, takich jak substancje aktywne działające mechanicznie lub powierzchniowo i bioperaty, które niezostawiające pozostałości w plonie. Istnieje nowoczesna strategia, która nazywana jest strategią antyodpornościowa. Polega ona na wdrażaniu praktyk minimalizujących ryzyko selekcji odpornych populacji.

Rotacja substancji czynnych

Stosowanie różnych grup środków ochrony chemicznej zmniejsza presję selekcyjną na populacje szkodników i patogenów. Rotować musimy nie tylko substancje, lecz także mechanizmy ich działania. Nowoczesnym rozwiązaniem jest wdrażanie rozwiązań biologicznych (bakterie, grzyby, wirusy, nicienie, a także metabolity lub substancje pochodzenia roślinnego) oraz substancji czynnych działających kontaktowo. Istnieją organizacje takie, jak: FRAC (Fungicide Resistance Action Committee) czy IRAC (Insecticide Resistance Action Committee), które klasyfikują substancje chemiczne.

Monitorowanie szkodników i chorób

Na precyzyjne określenie momentu przeprowadzenia zabiegu ochronnego wpływa regularna lustracja plantacji i sadów, co minimalizuje liczbę zabiegów środków ochrony. Stosowanie środków ochrony roślin powinno nastąpić, dopiero po przekroczeniu progów szkodliwości, co pozwala uniknąć niepotrzebnych działań i ograniczyć presję selekcyjną. Ryzyko pozostawienia przeżywających osobników odpornych jest stosowanie pełnych, zalecanych dawek substancji czynnych oraz przestrzeganie terminów zabiegów. Kluczowe jest wykonywanie zabiegów na podstawie oceny presji w swoim sadzie, a nie tylko na podstawie przestarzałych schematów lub komunikatów doradców.

Integracja metod biologicznych i chemicznych

 Łączenie metod chemicznych z biologicznymi. Stosowanie wirusa CpGV do zwalczania owocówki jabłkóweczki ogranicza liczbę zabiegów metodą chemiczną oraz poprawia skuteczność ochrony. Kombinacja substancji o różnych mechanizmach działania w jednym zabiegu zmniejsza ryzyko, że patogen lub szkodnik stanie się odporny na wszystkie składniki jednocześnie. Przygotowywanie mieszanin musi być zgodne z zaleceniami producentów, aby uniknąć problemów fitotoksyczności.

Wielokrotne stosowanie tego samego środka ochrony roślin i substancji o podobnym mechanizmie działania powoduje selekcję odpornych osobników. Odporność na substancje czynne może mieć charakter strukturalny (np. zmiany w miejscu docelowym działania substancji), metaboliczny (np. szybkie unieszkodliwianie substancji w organizmie szkodnika) lub behawioralny (dotyczy szkodników, np. unikanie kontaktu z substancją). W konsekwencji skuteczność ochrony maleje, a problem narasta, gdy odporność się rozprzestrzenia. Ochrona sadów to proces długoterminowy, w którym nie chodzi jedynie o bieżące zwalczanie agrofagów. Zastosowanie strategii antyodpornościowej oraz biologicznych środków ochrony roślin jest nieodzowne w zrównoważonym sadownictwie. Dzięki takiemu podejściu można nie tylko sprostać wymaganiom rynku, lecz także zbudować bardziej zrównoważone i efektywne systemy ochrony, które będą odpowiadały na wyzwania przyszłości.

Marta Ozdoba

 

 

 

 

 

Podobne wiadomości:

wszystkie wiadomości poprzednia następna