System AKIS dla innowacji w rolnictwie

5.01.2025

Innowacje są niezbędne dla rozwoju gospodarczego, w tym rozwoju rolnictwa. Ważnym narzędziem wdrażania i upowszechniania innowacji w rolnictwie jest System Wiedzy i Innowacji Rolniczych AKIS (skrót od ang. Agricultural Knowledge and Innovation System).

Nowoczesna gospodarka, również produkcja żywności, ulega procesom zmian, transformacji. Unia Europejska postawiła sobie ambitne cele, aby być globalnym liderem w tej transformacji. Nowa Wspólna Polityka Rolna skupia się na 10 celach, których realizacja ma prowadzić do celu głównego, czyli modernizacji sektora poprzez wspieranie i dzielenie się wiedzą, innowacjami i cyfryzacją w rolnictwie i na obszarach wiejskich oraz zachęcanie do ich wykorzystywania w praktyce rolniczej.

Innowacje w sektorze rolnym i leśnym ogólnie można scharakteryzować jako nowe idee, które po szeregu opracowań, testów laboratoryjnych, pilotaży, finalnie trafiają do praktyki i okazują się skuteczne tj. wprowadzenie czegoś nowego (lub udoskonalonego, nowatorskiej zmiany), która przekształci się w korzyści gospodarcze, społeczne lub środowiskowe dla praktyki rolniczej, leśnej czy gospodarki żywnościowej.

Czym właściwie jest innowacja w rolnictwie?

W Unii Europejskiej definicja innowacji określona jest na podstawie Podręcznika Oslo (org. Oslo Manual: Guidelines for Collecting and Interpreting Innovation Data), opracowanego przez Organizację Europejskiej Współpracy Gospodarczej i Rozwoju.

Podręcznik ten określa innowację jako:

Wprowadzenie nowego lub znacznie udoskonalonego produktu, wyrobu, usługi, procesu, nowej metody marketingowej, organizacyjnej w praktyce gospodarczej, organizacji miejsca pracy lub stosunkach z otoczeniem

Innowacja może być:

  • produktowa - nowy lub znacznie ulepszony produkt,
  • technologiczna - rozumiana jako technologia wytwarzania, metody produkcji,
  • organizacyjna - nowe rozwiązania w zarządzaniu,
  • marketingowa - rozumiana jako nowe metody sprzedaży produktu

Innowacyjność może w istotny sposób wpływać na:

  • poprawę produktywności oraz wzrost konkurencyjności sektora rolnego,
  • polepszenie jakości produktów,
  • zwiększenie dochodów rolników,
  • dostosowanie działalności rolniczej do potrzeb środowiska i realizację celów zrównoważonego rozwoju, takich jak zabezpieczenie dostaw żywności, redukcja ubóstwa, ochrona bioróżnorodności czy ograniczenie emisji gazów cieplarnianych.

Nowoczesne technologie, procesy, metody organizacji, które znamy i z których korzystamy, zaczynają być coraz szerzej wykorzystywane w rolnictwie, a szczególnie w dziedzinach takich jak:

  • nowoczesna agrotechnologia,
  • rolnictwo precyzyjne, rolnictwo 4.0,
  • biotechnologia - hodowla roślin,
  • hodowla zwierząt — poprawa dobrostanu,
  • energetyka odnawialna.

AKIS — System Wiedzy i Innowacji Rolniczych

W latach 70 ubiegłego wieku pod egidą FAO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa) zbudowano system transferu wiedzy do praktyki rolniczej AKIS, który zdefiniowano:

System Wiedzy i Innowacji Rolniczych Agricultural Knowledge and Innovation System, AKIS) - sieć jednostek organizacyjnych i ludzi uczestniczących w procesie tworzeniu wiedzy rolniczej, jej upowszechnianiu oraz wdrażaniu w rolnictwie i na obszarach wiejskich. Poprzez system następuje generowanie wiedzy, promowanie innowacji, wzajemne uczenie się, dzielenie się i wykorzystanie informacji rolniczych.

System Wiedzy i Innowacji w rolnictwie stanowi wewnętrznie spójny układ powiązań między ogniwami odpowiedzialnymi za transfer wiedzy i innowacji, poprzez odpowiednie procesy przystosowawcze (adaptacyjne) oraz jednostki odpowiedzialne za wdrożenie i upowszechnianie innowacji w praktyce rolniczej. System obejmuje rolników, organizacje rolnicze, doradców, naukowców z instytutów badawczych i uczelni rolniczych, przedsiębiorców, wytwórców, usługodawców, ubezpieczycieli, bankowców i inne jednostki funkcjonujące w sferze agrobiznesu.

Szczegółowe cele systemu AKIS:

  • wspieranie inteligentnego, odpornego i zróżnicowanego sektora rolnego zapewniającego bezpieczeństwo żywnościowe;
  • rozwijanie świadomości społeczności wiejskiej związanej ze środowiskiem i klimatem;
  • wspieranie i dzielenie się wiedzą, innowacjami i cyfryzacją w rolnictwie i na obszarach wiejskich;
  • wspieranie rentownych i dochodowych gospodarstw rolnych, wykazujących odporność i bezpieczeństwo;
  • wzmocnienie orientacji rynkowej, konkurencyjności, w powiązaniu z badaniami, technologią i cyfryzacją;
  • przyczynianie się do ochrony różnorodności biologicznej, wzmacniające usługi ekosystemowe i chroniące siedlisko i krajobrazy.

W ostatnich latach do systemu dołączono zadania związane z rozwojem obszarów wiejskich i ma nową formułę AKIS / RD.

W strategii Europejskiego Zielonego Ładu określono model rozwoju gospodarczego UE na najbliższe lata - Innowacyjna gospodarka, biogospodarka cyrkulacyjna.

Krzysztof Domagała

Źródło: Stan i pożądane kierunki rozwoju systemu wiedzy i innowacji w rolnictwie AKIS w Polsce w świetle globalnych wyzwań - Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN 2023.

Podobne wiadomości:

wszystkie wiadomości poprzednia następna