Brukiew jadalna - powrót na polskie stoły

Brukiew jadalna jest gatunkiem z grupy warzyw rzepowatych, należących do rodziny kapustowatych. Częścią jadalną jest mięsisty korzeń spichrzowy. Roślina ta należy do klimatu chłodnego, ma niewielkie wymagania cieplne i glebowe, ale duże wymagania wodne. Najlepsze plony uzyskuje się na glebach przepuszczalnych, zasobnych i wilgotnych, pod warunkiem że nie są podmokłe. Niedobór wody przyczynia się do drewnienia korzeni i utraty smaku, natomiast brak wystarczającej ilości światła sprawia, że rośliny nie tworzą zgrubienia korzeniowego.

Brukiew jadalna pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego i jest prawdopodobnie hybrydą rzepy i dzikiej kapusty. W średniowieczu brukiew była stosowana jako pasza dla bydła. Dopiero w pierwszej połowie XVII wieku w Szwajcarii wyhodowano pierwszą jadalną odmianę brukwi. Z czasem trafiła na stoły najbiedniejszych warstw ludności. W Polsce była znana od dawna i miała nawet swoje regionalne nazwy - karpiel albo kwak.

Jest to warzywo niskokaloryczne, smaczne i zdrowe. W miąższu korzenia zawarte są duże ilości soli mineralnych, takich jak wapń, fosfor i żelazo, a także witaminy B1, B2 oraz witamina C. Ponadto posiada cenne właściwości dietetyczne i działa wspomagająco w leczeniu chorób przewodu pokarmowego oraz dróg żółciowych. Obecnie brukiew jest bardzo popularna w krajach skandynawskich, w północnych Niemczech, we Francji, Wielkiej Brytanii oraz w Kanadzie. W Polsce brukiew jadalna staje się coraz bardziej doceniana, jednak nadal jest słabo dostępna w większości sklepów i warzywniaków.

W smaku jest delikatniejsza od rzepy; można z niej przygotowywać m.in. surówki lub podawać na gorąco. Jest to gatunek, który warto rozpowszechnić w uprawie i diecie.

J. Śliwińska