Czynniki wpływające na jakość pozyskiwanych ziół
Zioła, a właściwie surowiec zielarski w ostatnich latach wraca do łask z powodów wysokich walorów leczniczych i odżywczych. Już od dawna zioła — zarówno te świeże, jak i surowiec zielarski — mają szerokie zastosowanie w różnych dziedzinach życia: w medycynie, kosmetyce i w gastronomii (zwłaszcza zioła świeże).
Z uwagi na małe wymagania co do uprawy i do warunków siedliskowych, zioła mogą być uprawiane na całym obszarze Polski. Wartości smakowe i szczególnie lecznicze doceniane są na całym świecie. W Europie uprawianych jest około 130 gatunków ziół. Uprawa ziół w Polsce zajmuje około 14 tysięcy hektarów (70-80 gatunków ziół), przez co jesteśmy w czołówce europejskich producentów ziół.
Zioła, jak każdy gatunek roślin, różni się między sobą wieloma cechami biologicznymi, takimi jak: budowa rośliny, sposobem rozmnażania, długością okresu wegetacyjnego, sposobem uprawy i nawożenia oraz odmiennością zabiegów ochrony roślin.
W naszym kraju uprawiane są gatunki ziół pochodzące z Polski, a więc są to w większości gatunki rodzime. Dzięki możliwości prowadzenia hodowli ziół istnieje możliwość uzyskiwania odmian o określonych cechach i parametrach. Otrzymywane są w ten sposób zioła o określonym/pożądanym składzie chemicznym, odporności na agrofagi zwłaszcza na choroby i szkodniki. Dodatkową zaletą jest otrzymywanie odmian, które można uprawiać pod kątem mechanicznego ich zbioru. Rośliny zielarskie dotąd pozyskiwane z obszarów ich naturalnego występowania mogą być uprawiane w sposób przemysłowy, na określonym obszarze, który ułatwia zarówno uprawę, ochronę, jak i ostatecznie ich zbiór. Wiąże się to z coraz większym zapotrzebowaniem na surowiec zielarski.
Na przykład owoce bzu czarnego, czy nawet róży pomarszczonej, dotąd pozyskiwane ze środowiska naturalnego, coraz częściej uprawia się na określonym obszarze przeznaczonym na uprawę konkretnego gatunku. Wiele gatunków wciąż jednak pozyskiwana jest ze środowiska naturalnego, nieskażonego środkami ochrony roślin i metalami ciężkimi. Do takich ziół należą np. kozłek lekarski, dziewanna wielkokwiatowa, prawoślaz lekarski, rumianek pospolity. Istnieje także grupa ziół, która bardzo chętnie jest wykorzystywana na przykład w przemyśle kosmetycznym, ale pochodzi z rejonów o cieplejszym klimacie — lawenda wąskolistna, melisa lekarska, szałwia lekarska, majeranek ogrodowy, melisa lekarska, szałwia lekarska, ruta zwyczajna czy papryka ostra i inne, w związku z tym należy zapewnić im szczególne warunki siedliskowe i uprawowe.
Na uzyskanie dużej masy surowca zielarskiego ma wpływ kilka czynników, takich jak:
- warunki klimatyczne — ilość opadów, temperatura, naświetlenie, długość dnia,
- warunki glebowe — żyzność, wilgotność, odczyn, struktura, nawożenie,
- allelopatyczne, czyli wzajemne oddziaływanie roślin oraz liczebność patogenów,
- czynniki pozbiorcze — warunki suszenia, sposób przechowywania surowca.
Wszystkie wymienione czynniki, poza klimatycznymi, na które w większości nie mamy wpływu, są w dużym stopniu kontrolowane i modyfikowane, zwłaszcza w uprawach ziół pod osłonami.
Anna Janus
Źródło: https://www.dodr.pl/sites/default/files/2024-01/b-dodr-polow_uprawa_ziol_2023.pdf
„Czynniki wpływające na jakość pozyskiwanych ziół” [M. Miłek]
„Czynniki wpływające na jakość pozyskiwanych ziół”
