Monitoring drugiego pokolenia połyśnicy marchwianki

Połyśnica marchwianka (Psila rosae) jest jednym z najgroźniejszych szkodników marchwi, który wymaga obligatoryjnego zwalczania.

Ochrona upraw marchwi polega na kompleksowych działaniach, z których najważniejszym elementem jest profilaktyka, zapobieganie i monitoring. Występuje pospolicie na terenie całej Polski, a oprócz marchwi atakuje pietruszkę, pasternak, seler, kminek i koper, jak również rośliny dziko rosnące.
Dorosła muchówka ma długość do 6 mm, jest smukła. Jej odwłok jest czarny, błyszczący i ostro zakończony. Natomiast skrzydła są opalizujące, a nogi rude. Larwy połyśnicy są walcowate, białawe, beznogie, dorastają do 7 mm. Jajo jest koloru mlecznobiałego, długości do 0,6 mm. Zaś bobówki są brązowe, długości ok. 5 mm. Stadium szkodliwym są dwa pokolenia larw. Larwy pokolenia wiosennego żerują na młodych roślinach marchwi, powodując ich więdnięcie, żółknięcie i zasychanie. Jedna larwa może zniszczyć nawet do 10 młodych roślin w rzędzie. Jeśli marchew była wysiana wcześniej i rośliny są większe, można na korzeniach zobaczyć płytkie chodniki wypełnione rdzawymi, płynnymi odchodami. Stadium zimującym są bobówki, które zimują w glebie.
Muchówki pierwszego pokolenia pojawiają się najczęściej w  połowie maja, gdy wierzchnia warstwa gleby osiągnie temperaturę 12º C. W tym czasie na plantacji powinny być ustawione żółte tablice lepowe do odłowu i tym samym do sygnalizacji pojawienia połyśnicy. Muchówki najchętniej przebywają w zaroślach, skąd nalatują na pola z uprawą marchwi. Dorosłe osobniki najczęściej można spotkać w  godzinach porannych i późnym popołudniem. Samice składają jaja pod grudki gleby, w pobliżu młodych siewek marchwi, a szczególnie w pierwszych brzeżnych pasach pola do około 30 m w głąb pola. Następnie, po 8-14 dniach larwy wychodzą z jaj i  wgryzają się do korzenia, gdzie żerują 21-28 dni.
Muchówki najbardziej aktywne są w temperaturze 12-18°C i przy suchej, bezwietrznej pogodzie. Drugie pokolenie połyśnicy marchwianki należy zacząć obserwować od połowy lipca do połowy sierpnia. Do sygnalizacji lotu połyśnicy marchwianki stosuje się żółte tablice lepowe o  wymiarach 20×20 cm. Powinny być one ustawione po jednej na każdym boku uprawy marchwi. 1/3 tablicy powinna wystawać nad nać marchwi. Bardzo dobre efekty w odławianiu połyśnicy daje ustawienie tablicy lepowej pod kątem 45º w stosunku do powierzchni ziemi. Potwierdzają to badania prowadzone w Instytucie Ogrodnictwa w Skierniewicach.
Tak ustawione tablice należy przeglądać codziennie, notując liczbę odłowionych muchówek. Żółte tablice lepowe są najbardziej efektywne przez pierwsze 5 dni. Po tym czasie klej, którym jest powleczona tablica, zaczyna wysychać. Wadą tablicy lepowej jest to, że przykleją się do niej wszystkie organizmy żyjące, a więc i te pożyteczne. Stąd należy wymieniać tablice co kilka dni, ponieważ na zabrudzonej powierzchni trudno zidentyfikować szkodnika. Zarówno pierwsze jak i drugie pokolenie jest szkodliwe dla uprawy marchwi.

Progiem zagrożenia dla pierwszego pokolenia połyśnicy jest odłowienie w ciągu kolejnych 3 dni co najmniej 2 muchówki (średnia z ustawionych tablic). W przypadku drugiego pokolenia progiem zagrożenia jest średnio od 0.75 do 1 muchówki. Zabieg ochronny (opryskiwanie insektycydami) wykonuje się po 2-3 dniach od ustalenia zagrożenia na tablicach lepowych, powtarzając go po 5-7 dniach środkami zarejestrowanymi w aktualnym programie ochrony roślin warzywnych na dany rok.

Małgorzata Miłek

Źródło:

1. Rogowska, J. Sobolewski, Choroby i szkodniki warzyw, wyd. Plantpress Sp. z o.o., Kraków 20218
2. extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/file:///C:/Users/mami/Downloads/Polysnica marchwianka.pdf