Monitoring występowania śmietki kapuścianej

Śmietka kapuściana to jeden z najgroźniejszych szkodników w uprawie kapusty.

Jest to mała muchówka, podobna do muchy domowej, jednak nieco się od niej różni. Ma szare ciało z czarnymi szczecinkami. Samice tego szkodnika mają żółtawy odcień ciała i skrzydeł, natomiast samce posiadają kępkę szczecinek na udach trzeciej pary nóg. Wielkość ciała owada dorosłego wynosi około 6 mm. Larwa jest biała lub kremowa, osiąga długość do 8 mm i posiada charakterystyczne wyrostki. Stadium zimującym jest tzw. bobówka, koloru brązowego, o długości około 7 mm, znajdująca się w glebie.

W warunkach Polski śmietkę kapuścianą można spotkać od kwietnia do października. Dorosłe muchówki żywią się nektarem kwiatów i nie wyrządzają szkód w uprawie kapusty. Stadium szkodliwym jest larwa, która żeruje w strefie korzeniowej roślin żywicielskich. W ciągu jednego roku występują trzy pokolenia śmietki kapuścianej.

Pierwsze pokolenie śmietki pojawia się od połowy kwietnia. Muchówki wylatują z gleby, gdy temperatura osiągnie 10°C, i składają jaja w strefie korzeniowej roślin. Termin ten może zbiegać się z kwitnieniem forsycji i tarniny. Masowy wylęg larw przypada na przełom kwietnia i maja.

Drugie pokolenie pojawia się od połowy czerwca, a masowy wylęg larw trwa do trzeciej dekady lipca. Czasami występowanie drugiego pokolenia pokrywa się już z pojawieniem się trzeciego pokolenia.

Trzecie pokolenie śmietki pojawia się od połowy lipca, a loty szkodnika trwają aż do października. Larwy trzeciego pokolenia żerują nieprzerwanie aż do zbioru roślin. Cykl rozwojowy jednego pokolenia trwa zazwyczaj dwa tygodnie. Po tym czasie larwy trzeciego pokolenia wytwarzają bobówki w strefie korzeniowej i zimują w glebie.

Podczas żerowania larwy uszkadzają szyjkę korzeniową, co prowadzi do więdnięcia roślin, niewytwarzania główek oraz zamierania całych roślin.

Do monitoringu nalotu śmietki kapuścianej można wykorzystać pułapki zapachowe, które zwabiają i odławiają zapłodnione samice. W pułapce zapachowej, zamiast feromonu płciowego, jako atraktant zastosowano substancję wyizolowaną z gorczycy, wabiącą wyłącznie samice śmietki kapuścianej. Pułapka składa się z żółtej tuby, pojemnika na wodę oraz buteleczki z wabikiem.

Do monitoringu występowania śmietki kapuścianej w uprawie kapusty na zbiór wczesny pułapki powinny być ustawione na plantacji od połowy pierwszej dekady kwietnia. W przypadku średniopóźnych i późnych odmian kapusty pułapki należy ustawić od połowy lipca do połowy pierwszej dekady września. Na plantacji powinny znajdować się dwie pułapki.

Próg zagrożenia stanowi odłowienie powyżej 2 muchówek dziennie przez 2 kolejne dni lub stwierdzenie ponad 10 jaj na 10 kolejnych zlustrowanych roślinach.

Po przekroczeniu progu zagrożenia zabieg należy wykonać po 3 dniach, jeśli temperatura powietrza przekracza 20°C, lub po 5 dniach, gdy temperatura jest niższa.

W przypadku wydłużonego okresu lotu muchówek zabieg powinien zostać powtórzony 2- lub 3-krotnie.

Małgorzata Miłek