Podsumowanie sezonu wegetacyjnego - 2025 - w uprawie warzyw

27.11.2025

Początek października to czas, kiedy można pokusić się o wstępne podsumowanie sezonu wegetacyjnego w uprawie warzyw gruntowych. Część warzyw — zwłaszcza kapustnych, cebulowych i psiankowatych — została już zebrana z pola, natomiast trwają zbiory warzyw, szczególnie korzeniowych, takich jak marchew, pietruszka, pasternak czy buraki ćwikłowe. Niektóre warzywa pozostaną na polu, gdzie przezimują, a ich zbiory będą odbywały się wiosną.

Sezon wegetacyjny 2025 - podobnie jak w ubiegłym roku — nie należał do najłatwiejszych. W wielu rejonach kraju, w tym na Sandomierszczyźnie, siew był opóźniony z powodu niewystarczającego ogrzania i nawodnienia gleby. Utrudnienia dotyczyły także dotrzymania terminów sadzenia rozsady na miejsce stałe, zwłaszcza warzyw ciepłolubnych. W późnowiosennym okresie warunki pogodowe nadal nie sprzyjały wegetacji — zarówno pod względem nawodnienia, jak i temperatury. W kwietniu i maju odnotowano wiele nocy z przymrozkami. Chłodne dni i noce w pierwszej połowie kwietnia, kiedy notowano spadki temperatury powietrza przy gruncie (lokalnie nawet poniżej -8°C), hamowały wzrost i rozwój roślin. Poprawa warunków nastąpiła dopiero w czerwcu i lipcu, co wpłynęło na wyższe plony.

Prace polowe, takie jak siew warzyw i sadzenie rozsady na miejsce stałe, które powinny rozpocząć się po ustąpieniu pierwszych przymrozków w kwietniu i maju, przesunęły się o dwa tygodnie. Niektórzy warzywnicy zaryzykowali siew i sadzenie do gruntu, po czym zmuszeni byli stosować różnego rodzaju osłony — włókninę i agrowłókninę.

Niestety duże spadki temperatur w różnych regionach województwa świętokrzyskiego poskutkowały utratą plonu w części lub w całości, a w większości przypadków opóźnieniem wzrostu i rozwoju roślin. Opady deszczu w drugiej połowie maja, czerwcu i lipcu przyczyniły się jednak do poprawy bilansu wodnego gleby i zwiększenia plonu, szczególnie w przypadku warzyw korzeniowych. Mimo tych opadów w kolejnych miesiącach tj. w lipcu i sierpniu ponownie wystąpił deficyt wody opadowej w glebie. Doprowadziło to — zwłaszcza na plantacjach bez nawodnienia — do opóźnienia zbiorów.

Do naszego Ośrodka zgłaszało się wielu plantatorów ogórków, pomidorów, fasoli i papryki z problemami dotyczącymi m.in. słabego zawiązywania owoców lub ich deformacji. Było to rezultatem wysokich temperatur, które powodowały, że mimo kwitnienia kwiatów nie zawiązywały się owoce lub zawiązki opadały. W dobie coraz bardziej pogłębiającego się deficytu wody opadowej w glebie nie zadajemy już pytania, „czy zakładać systemy nawadniające”, ale: „jakie systemy nawadniające wybrać?”. Innym dobrym rozwiązaniem staje się gromadzenie wody opadowej w celu ponownego wykorzystania jej do nawadniania upraw.

Wśród plantatorów pomidorów nadal częstym problemem było zahamowanie wzrostu rozsady oraz zniekształcenia liści. Wiele przypadków dotyczyło (niestety wciąż) niewłaściwego stosowania herbicydów w roku poprzedzającym uprawę bądź w bieżącym sezonie. Nieprawidłowe stosowanie herbicydów do zwalczania chwastów w uprawach pomidora i fasoli powodowało nieodwracalne uszkodzenia poherbicydowe, a nawet całkowite zniszczenie roślin i utratę plonu.

Problemy z uprawą warzyw w sezonie 2025 (oprócz chorób) dotyczyły również ochrony przed szkodnikami. Dużym wyzwaniem było występowanie wciornastków i przędziorków, a w mniejszym stopniu mszyc. Wysoka temperatura w drugiej połowie lipca i na początku sierpnia spowodowała szybkie namnażanie się szkodników z aparatem gębowym kłująco-ssącym. Konieczna była częsta lustracja plantacji warzyw, aby nie dopuścić do przekroczenia progów szkodliwości i w porę wykonać zabiegi ochronne. Niestety wiele osób niewystarczająco lustrowało uprawy, co w konsekwencji przyczyniło się do obniżenia plonów z powodu dużych uszkodzeń blaszki liściowej.

Produkcję warzyw gruntowych w 2025 roku eksperci GUS wstępnie szacują na około 4,1 mln ton, czyli o 6 procent wyższą niż w roku 2024.

Poniżej przedwynikowy szacunek głównych ziemiopłodów rolnych i ogrodniczych w 2025 roku: