Nie zaniedbujmy łąk i pastwisk jesienią
Jesień to czas, w którym kończy się okres wegetacyjny na użytkach zielonych. Wielu rolników nie przeprowadza jesienią właściwych zabiegów pielęgnacyjnych lub nie przestrzega terminów ostatniego koszenia, wypasu czy nawożenia użytków zielonych. Aby zapewnić wysokie plonowanie łąk i pastwisk wiosną, musimy odpowiednio je przygotować w okresie jesiennym.
Jesienne zabiegi pielęgnacyjne powinny być wykonywane po koszeniu lub wypasie ostatniego odrostu. Okres od ostatniego zbioru lub wypasu do nadejścia zimy powinien wystarczyć roślinom na nagromadzenie dostatecznej ilości materiałów zapasowych potrzebnych do dobrego przezimowania. Okres ten powinien być jednocześnie na tyle krótki, aby rośliny nie miały możliwości zbyt bujnego wzrostu, ponieważ pozostawienie na zimę nieskoszonego bądź niespasionego odrostu opóźnia wiosenny wzrost i rozwój runi łąkowej oraz utrudnia zbiór pierwszego pokosu i pierwszy wypas.
Ostatnie koszenie powinno być przeprowadzone 3 do 4 tygodni przed zakończeniem wegetacji, a wysokość koszenia powinna być wyższa niż poprzednich pokosów – wiosną i latem kosimy na ok. 5 cm, jesienią na 7- 8 cm. Zbyt niskie koszenie na zimę nadmiernie odkrywa glebę i powoduje jej przesychanie. Wyższe koszenie daje szansę na szybki odrost przed zimą i nagromadzenie wystarczającej ilości węglowodanów. Trawy najwięcej materiału zapasowego gromadzą w węzłach krzewienia, korzeniach i rozłogach, głównie podczas ostatniego odrostu runi.
Wypasanie pastwiska jesienią nie może być nadmierne i powinno być zakończone na około 30 dni przed trwałym spadkiem temperatur poniżej 0 st. C. Na pastwiskach należy pamiętać o rozprowadzeniu łajniaków oraz wykoszeniu niedojadów i kęp. Niedojady to rośliny omijane przez krowy a powstałe na ogół w miejscu łajniaków. Powinno się je wykaszać 2- 3 razy w sezonie pastwiskowym a koniecznie jesienią. Również rozrzucanie łajniaków powinno być wykonywane częściej niż tylko jesienią. Najlepiej robić to odwróconymi bronami lub włóką. Włókowanie najlepiej wykonać dwukrotnie, w różnych kierunkach. Przy okazji tego zabiegu wyrównuje się świeżo powstałe kretowiska.
Bardzo ważnym zabiegiem jesiennej pielęgnacji użytków zielonych jest ich nawożenie mineralne i organiczne oraz ewentualne wapnowanie.
Zastosowane przed zimą nawożenie fosforem i potasem korzystnie wpływa na dobry jakościowo i ilościowo zbiór pierwszego pokosu z łąk w następnym sezonie wegetacyjnym. Wysokość nawożenia tymi składnikami zależy od zasobności gleby oraz od oczekiwanego plonu. W praktyce stosuje się 50-60kg P2O5/ ha i około 60 kg K2O/ ha.
Jesienią warto zastosować nawożenie użytków zielonych obornikiem. Nawożenie obornikiem stymuluje wzrost, rozwój i krzewienie się roślin, wpływa na poprawę składu botanicznego runi łąkowej oraz poprawia wartość pokarmową pozyskanej z łąk paszy. Zastosowanie obornika zwiększa zawartość substancji organicznej w glebie, poprawia strukturę gleb, poprawia przyswajalność składników pokarmowych oraz podnosi odczyn pH. Ten nawóz pozyskiwany w gospodarstwach jest źródłem azotu, fosforu, potasu, wapnia, magnezu oraz mikroelementów: cynku, boru, kobaltu, manganu, miedzi, żelaza i molibdenu. Ważne jest, aby obornik stosowany na użytki zielone był bardzo dobrze przefermentowany. Na użytkach zielonych zaleca się stosować obornik w ilości 15-20 t /ha co 3- 4 lata. Należy przestrzegać terminów nawożenia TUZ-ów nawozami naturalnymi – zgodnie z ustawą o nawozach i nawożeniu obornik można stosować od 1 marca do 30 listopada, natomiast płynne nawozy naturalne – od 1 marca do 31 października.
Jeśli nie przewidujemy stosowania obornika, to warto zadbać o uregulowanie odczynu pH. Jesień jest najlepszym terminem na wapnowanie użytków zielonych. Jest ono konieczne, gdy pH gleb mineralnych jest poniżej 5,0 a gleb organicznych poniżej 4,5. Optymalne dla wzrostu i rozwoju roślin na użytkach zielonych jest pH w zakresie 5,5 – 6,5 dla gleb mineralnych oraz 5,0- 5,5 dla gleb organicznych. Na glebach kwaśnych korzystniej jest stosować wapno częściej, stosując mniejsze dawki (1,0-1,5 t/ha), niż jednorazowo w większych ilościach. Na użytki zielone można stosować wapno węglanowe, a jeśli gleba jest uboga w magnez – wapno węglanowo- magnezowe. Wyższe z zalecanych dawek wapna należy stosować w rejonach z obfitymi opadami oraz na użytkach, na których systematycznie jest stosowana gnojowica i często nawożonych zakwaszającymi formami nawozów azotowych.
Joanna Majewska