Od pastwiska do stołu – innowacje i dobre praktyki w ekologicznej produkcji zwierzęcej
Jak połączyć ekologiczną hodowlę zwierząt, tradycyjne przetwórstwo i sprzedaż bezpośrednią? Odpowiedzi na to pytanie szukali uczestnicy wyjazdu studyjnego, który odbył się w dniach 21–22 września 2026 r. w ramach doradztwa grupowego realizowanego przez Świętokrzyski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach.
Od wiedzy naukowej do praktyki
Wyjazd rozpoczął się od wizyty w Instytucie Zootechniki – Państwowym Instytucie Badawczym w Balicach k. Krakowa. Uczestnicy wysłuchali wykładu dr inż. Ewy Sosin dotyczącego wykorzystania potencjału biologicznego ras zachowawczych w rolnictwie ekologicznym oraz jakości surowców pozyskiwanych od tych ras i ich znaczenia dla ekoprzetwórstwa.
Kolejnym elementem wizyty było gospodarstwo IZ w Aleksandrowicach. Pracownicy Instytutu zaprezentowali uczestnikom znajdujące się tam obiekty oraz hodowane zwierzęta, przekazując praktyczne informacje dotyczące ich utrzymania. Szczególną uwagę poświęcono rasie wrzosówka. Uczestnicy poznali historię tej rasy oraz znaczenie utrzymywania ras zachowawczych w kontekście zachowania bioróżnorodności i wykorzystania ich potencjału w gospodarstwach ekologicznych.
Spotkanie stało się również okazją do rozmów o praktycznych aspektach chowu zwierząt w gospodarstwach ekologicznych oraz wymiany doświadczeń między uczestnikami a pracownikami Instytutu.
Ekologiczna hodowla i bioróżnorodność
Kolejnym punktem wyjazdu była „Paleta Smaku” – gospodarstwo pana Kamila Ćwika w Lipnicy Górnej. Na około 26 hektarach gospodarstwa prowadzona jest ekologiczna produkcja zwierzęca. Hodowanych jest około 20 sztuk bydła mięsnego rasy Highland Cattle oraz około 40 owiec rasy czarnogłówka. Gospodarstwo zajmuje się także hodowlą i sprzedażą ryb w ramach Rolniczego Handlu Detalicznego.
Uczestnicy zwrócili uwagę na sposób wykorzystania naturalnych użytków zielonych i własnej bazy paszowej. Duża bioróżnorodność łąk, zadrzewienia i zakrzewienia tworzą korzystne warunki dla utrzymywanych zwierząt.
Istotnym elementem działalności gospodarstwa jest sprzedaż własnych produktów. Mięso trafia do konsumentów w ramach RHD, m.in. poprzez restaurację „Paleta Smaku” działającą przy gospodarstwie. W restauracji jest sklepik, gdzie sprzedawane są produkty z gospodarstwa.
Tradycja, przetwórstwo i lokalny produkt
Drugi dzień wyjazdu uczestnicy rozpoczęli od wizyty w gospodarstwie Janiny i Bolesława Bobaków w Zębie. To rodzinne gospodarstwo ekologiczne o powierzchni około 20 ha, w którym produkcja zwierzęca łączy się z własnym przetwórstwem.
Gospodarze utrzymują około 30 owiec oraz 16 sztuk bydła mlecznego. Własna baza paszowa, przetwórnia i wędzarnia pozwalają kontrolować cały proces – od produkcji paszy i chowu zwierząt, poprzez pozyskanie mleka, aż po gotowy produkt.
W gospodarstwie powstają m.in. sery świeże, dojrzewające i wędzone, twarogi, jogurty, masło, oscypki i bundz. Produkty wzbogacane są również dodatkami ziołowymi, takimi jak czosnek niedźwiedzi, czarnuszka czy kozieradka.
Współpraca i wymiana doświadczeń
Ważną częścią wyjazdu były rozmowy z gospodarzami i dyskusje dotyczące praktycznych aspektów prowadzenia gospodarstw ekologicznych. Uczestnicy rozmawiali m.in. o sprzedaży bezpośredniej, lokalnych systemach dystrybucji, współpracy z kooperatywami oraz budowaniu relacji z konsumentami i społecznością lokalną.
Wizyta pokazała, że rozwój gospodarstwa ekologicznego może opierać się nie tylko na produkcji, ale również na przetwórstwie, sprzedaży produktów pod własną marką i wykorzystaniu potencjału lokalnego rynku.
Bezpośredni kontakt z gospodarzami pozwolił uczestnikom poznać zarówno korzyści, jak i wyzwania związane z taką formą działalności. Była to także cenna okazja do wymiany doświadczeń i poszukiwania rozwiązań możliwych do zastosowania we własnych gospodarstwach.
Wiedza, inspiracja i rozwiązania do wdrożenia
Wyjazd studyjny połączył wiedzę naukową, doświadczenie praktyków i doradztwo rolnicze. Pozwolił uczestnikom spojrzeć na produkcję ekologiczną jako na cały łańcuch – od hodowli zwierząt i wykorzystania własnych zasobów, przez przetwórstwo, aż po sprzedaż i kontakt z konsumentem.
Wyjazd był realizowany w ramach operacji „Dobre praktyki i innowacyjne rozwiązania w produkcji i przetwórstwie produktów zwierzęcych w gospodarstwach ekologicznych”, prowadzonej przez Świętokrzyski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach w ramach PS WPR 2023–2027, interwencji I.14.2 „Kompleksowe doradztwo rolnicze – moduł 2 Doradztwo grupowe”.
Joanna Stefańczyk
Wyjazd studyjny do Małopolski w ramach doradztwa grupowego [fot. J. Stefańczyk]
