Ochrona moreli i brzoskwiń w okresie wiosennym

---

Wiosenną ochronę drzew rozpoczynamy w okresie bezlistnym, niekiedy już pod koniec lutego, gdy tylko warunki pogodowe na to pozwolą. Zastosowanie odpowiednio wczesnej ochrony daje gwarancję jej skuteczności.

Kędzierzawość liści brzoskwiń

Najgroźniejszą chorobą brzoskwiń i nektaryn jest kędzierzawość liści brzoskwiń. Zwalczamy ją przed rozpoczęciem wegetacji, w fazie bezlistnej, w okresie ocieplenia (1-2 zabiegi), preparatami miedziowymi: Cuproxat 345 SC, Miedzian 50 WP, Miedzian Extra 350 SC, Caffaro Micro 37,5 WG, Neoram 37,5 WG, Airone SC, Badge WG, Saprol Naturen Warzywa Owoce.

Tuż przed i w czasie nabrzmiewania pąków możemy zastosować środki zawierające dodynę: Syllit 65 WP (1,3 kg/ha) lub Syllit/Efuzin 544 SC (1,65 kg/ha), a także Miedzian 50 WP lub Miedzian Extra 350 SC (3 kg/ha). Przy stosowaniu preparatów dodynowych należy zwrócić uwagę, aby woda nie była zbyt zimna, twarda ani o pH powyżej 7,0.

Bardzo istotne jest dokładne pokrycie koron drzew cieczą użytkową (nawet 1000-1500 l/ha). Miedzian 50 WP można stosować również jesienią.
Przed kwitnieniem, od fazy zielonego pąka do końca opadania płatków kwiatowych, stosujemy fungicyd Luna Sensation 500 SC w dawce 0,3 l/ha. Zabiegi zabezpieczające przed kędzierzawością należy przeprowadzać także zimą i na przedwiośniu w czasie ocieplenia.

Objawy chorobowe:

Rozwijające się liście są kruche, silnie pofałdowane, jasnozielone, z czasem żółkną, a następnie przybierają karminowe zabarwienie. Na powierzchni blaszki liściowej pojawia się szary, matowy nalot — zarodniki grzyba. Owoce ulegają deformacji, a na ich powierzchni występują ciemnoczerwone plamy. Silnie porażone drzewa tracą mrozoodporność, co może prowadzić do zamierania całych roślin.

Leukostomoza drzew pestkowych

Leukostomoza atakuje morele, brzoskwinie i nektaryny. Najbardziej narażone są drzewa w okresie od jesieni do końca kwitnienia. Grzyb przenika przez wszelkiego rodzaju zranienia: rany po cięciu, uszkodzenia powodowane przez szkodniki, skaleczenia, a nawet miejsca po szypułkach. Dlatego bardzo ważnym elementem ochrony jest profilaktyka.

Zaleca się sadzenie zdrowych drzewek, wybór ciepłego stanowiska oraz sadzenie wiosenne, aby uniknąć uszkodzeń mrozowych. Nawożenie azotem nie powinno być zbyt intensywne ani zbyt późne, natomiast istotne jest odpowiednie nawożenie potasem. Cięcie drzew najlepiej przeprowadzać późną wiosną lub latem, gdy rany szybciej się regenerują. Bardzo ważne jest zabezpieczanie ran po cięciu poprzez zamalowanie ich białą farbą emulsyjną z dodatkiem 1% środka miedziowego (na 1 l farby 20 g Miedzianu 50 WP). Obecnie brak jest zarejestrowanych środków do zwalczania tej choroby.

Objawy chorobowe:

Grzyb atakuje osłabione drzewa w warunkach niższych temperatur i wysokiej wilgotności. Pierwsze objawy pojawiają się na przełomie kwietnia i maja. W miejscach infekcji występuje bursztynowa żywica, która z czasem ciemnieje, a nawet czernieje. Na porażonych pędach liście nagle więdną, a następnie zamierają całe gałęzie.

Brunatna zgnilizna drzew pestkowych (monilioza)

W ochronie bardzo ważne jest usuwanie porażonych owoców i pędów oraz zwalczanie szkodników uszkadzających skórkę owoców. Ochronę chemiczną rozpoczynamy bezpośrednio przed kwitnieniem. W przypadku długotrwałych opadów zabiegi należy powtórzyć na przełomie maja i czerwca oraz około miesiąc przed zbiorami owoców.

Do ochrony przed moniliozą dostępne są preparaty:
Signum 33 WG (0,75 kg/ha),
Switch 62,5 WG (0,6-0,9 kg/ha) oraz ich odpowiedniki,
Revyona - 1,0 l/10 000 m² powierzchni ściany liści (LWA) (maks. 1,8 l/ha),
Sercadis - 0,2 l/LWA,
Airone SC - 3 l/ha,
Badge WG - 2,85 kg/ha,
Taegro - 0,185-0,37 kg/ha.

Rozwojowi choroby sprzyja ciepła i deszczowa wiosna. Porażane są kwiaty, które brązowieją i zamierają, a u ich nasady pojawiają się krople gumy. Porażone gałązki wyginają się w charakterystyczny, laskowaty sposób, a roczne pędy nagle obumierają. Choroba poraża również owoce, na których pojawiają się brunatne plamy gnilne, obejmujące z czasem cały owoc. Zaschnięte gałązki, liście i owoce często pozostają na drzewach aż do wiosny.

Rak bakteryjny

Obecnie w Polsce nie ma preparatów zarejestrowanych do ochrony moreli i brzoskwiń przed rakiem bakteryjnym. Fungicydy miedziowe stosowane w ochronie przed kędzierzawością liści zabezpieczają drzewa również przed tą chorobą. Silnie porażone konary należy wycinać i usuwać zrakowacenia.

Rak bakteryjny jest najbardziej aktywny od jesieni do wiosny. Poraża wszystkie części rośliny, szczególnie miejsca wilgotne: rozwidlenia konarów, miejsca zacienione oraz rany po cięciu. Charakterystycznymi objawami są zrakowacenia i nekrozy na pędach, gałęziach i pniach, zamieranie gałęzi lub całych drzew oraz obfite gumowanie. W lata ciepłe i wilgotne mogą zamierać kwiaty i gnić zawiązki owoców, a na liściach pojawiają się plamki nekrotyczne, które z czasem tworzą dziurki.

Parch brzoskwini

Parch występuje dość powszechnie na moreli i brzoskwini. W Polsce nie ma preparatów zarejestrowanych do jego zwalczania, jednak zabiegi wykonywane przeciwko innym chorobom ograniczają również parcha.

Choroba poraża głównie owoce. Na młodych zawiązkach pojawiają się małe oliwkowe plamy, które z czasem powiększają się, ciemnieją i przypominają strupy.

Mączniak prawdziwy

Brak jest zarejestrowanych środków do zwalczania tej choroby. Zaleca się wycinanie porażonych pędów.

Porażane są liście, pędy i owoce. Owoce są mniejsze i zdeformowane, na skórce pojawiają się białoszare plamy, które z czasem brązowieją. Na liściach widoczny jest biały, puszysty nalot; porażone liście żółkną i przedwcześnie opadają.

Szkodniki

Brzoskwinie i morele nie wymagają intensywnej ochrony przed szkodnikami. Najczęściej atakowane są przez mszyce, zwójki i przędziorki.

Mszyce

Zwalczanie należy rozpocząć po zauważeniu pierwszych objawów żerowania, po rozpoczęciu wegetacji lub w okresie bezlistnym (niezalecane ze względu na niszczenie owadów pożytecznych).

Zarejestrowane są preparaty zawierające acetamipryd: Geri 20 SP, Kobe 20 SP, Lanmos 20 SP, Mospilan 20 SP, Mospilan Classic, Sekil 20 SP (0,2 l/ha), Aceiro 200 SL, Leptosar 200 SL (0,125 l/ha). Można je stosować z adiuwantem Slippa (0,2 l/ha). Działają kontaktowo i żołądkowo, powierzchniowo, wgłębnie i systemicznie.

Uwaga: Od 19.08.2025 r. w owocach brzoskwini najwyższy dopuszczalny poziom pozostałości acetamiprydu wynosi 0,08 mg/kg.

Benevento / Movento / Spirocare 100 SC (spirotetramat) - dawka 2,25 l/ha, działanie kontaktowe, żołądkowe i systemiczne.

Olej parafinowy Treol 770 EC — stężenie 1,5%, maksymalnie 1 zabieg w sezonie.

Preparaty wspomagające ochronę:
Naudosan 2,0%, Next Pro 0,1-0,2%, K-PAK 0,2%, Emulpar 940 EC 0,9-1,2%, Siltac EC 0,15-0,2%. Skuteczność zależy od bardzo dokładnego pokrycia roślin.

Przędziorki

Brak zarejestrowanych zoocydów. Można stosować:
Naudosan 2,0%,
Naturalis (Beauveria bassiana) 1,0-2,0 l/ha
oraz preparaty mechaniczne, jak przy zwalczaniu mszyc.

Zwójki

Do ustalania terminów zabiegów pomocne są pułapki feromonowe. Zabiegi wykonuje się po pojawieniu się gąsienic lub uszkodzeń liści. Stosuje się preparaty acetamiprydowe - maksymalnie 2 zabiegi w sezonie.

Związki mikrobiologiczne:
BioBit DiPel DF 0,75-1,5 kg/ha,
BioDor Pro / Florbac / XenTari WG 0,5-1,5 kg/ha,
Agree 50 WG - 2,0 kg/ha.

Literatura:

• Program Ochrony Roślin Sadowniczych 2025, InHort — Instytut Ogrodnictwa, 2025

• IV Ogólnopolskie Spotkania Producentów Brzoskwiń i Moreli, ISiK Skierniewice, 2009

• T. Jakubowski, Brzoskwinia i Morela, Wydawnictwo Działkowiec, Warszawa 2002

• B. Radajewska, Brzoskwinia, morela i nektaryna, PWRiL, Poznań 1998

E. Krempa