Ograniczenie ryzyka rozprzestrzeniania się bakteriozy pierścieniowej ziemniaka

Ziemniak jest rośliną atakowaną przez wiele chorób. Najgroźniejszą z nich jest bakterioza pierścieniowa, której sprawcą jest bakteria Clavibacter michiganensis subsp. sepedonicus.

Choroba ta ma status kwarantannowy i może być przyczyną poważnych strat gospodarczych, zarówno bezpośrednich, czyli związanych z obniżeniem plonów, jak i pośrednich, wynikających z dyskwalifikacji plantacji oraz zakazu eksportu i dystrybucji wewnątrz kraju.

Głównym źródłem rozprzestrzeniania się bakteriozy pierścieniowej są porażone bulwy sadzeniaka. Patogen może porażać i zasiedlać sadzeniaki w sposób całkowicie bezobjawowy i w ten sposób przetrwać niewykryty przez kilka rozmnożeń sadzeniaków, dlatego choroba ta jest bardzo trudna do wyeliminowania.

Fot. Oznaki bakteriozy pierścieniowej na przekroju bulwy ziemniaka

Zapobieganie wystąpieniu choroby:

• Należy uprawiać kwalifikowany (lub co najmniej przebadany) materiał sadzeniakowy.
  Należy jednak pamiętać, że nawet mając wolny od patogenów materiał, nie jest możliwe — z przyczyn obiektywnych — całkowite wyeliminowanie ryzyka porażenia w następnych rozmnożeniach wegetatywnych. Z całą pewnością jednak dokładne rozpoznanie źródła pochodzenia materiału jest najpowszechniejszym sposobem na zredukowanie tego ryzyka do minimum.

• Obserwować rośliny na plantacji i zwracać uwagę na te o zahamowanym wzroście, więdnące, z objawami żółknięcia między nerwami oraz ze zwiniętymi blaszkami liściowymi.

• Przeprowadzać bezwzględną dezynfekcję wszystkich narzędzi i maszyn uprawowych, koszy, worków, pojazdów oraz przechowalni używanych podczas procesu produkcji ziemniaków, włączając w to również odzież i obuwie. Wszelkie odpady powstające w procesie produkcji należy utylizować.

• W przypadku bulw przeznaczonych do sadzenia zaleca się używanie nowych opakowań.

• Unikać zranień bulw przy sadzeniu, wykopywaniu, zbieraniu, sortowaniu i transporcie. Ręczne usuwanie kiełków może powodować uszkodzenia bulw.

W walce z bakteriozą pierścieniową ziemniaka nie ma obecnie lepszego sposobu eliminacji choroby niż zachowanie wysokiej higieny i wymagań sanitarnych, utrzymanie czystości oraz stosowanie dezynfekcji w całym systemie produkcji ziemniaków w kraju. Najważniejszym elementem ograniczającym tę groźną chorobę jest dezynfekcja.

Agnieszka Łasak

Literatura:

• Houbowicz-Kiza G., Rolniczy atlas chorób, Puławy 2016: 206.

• Lipa J., Zych A., Kwarantannowe Agrofagi Europy, Inspektorat Ochrony Roślin, Warszawa 1994: 728-732.

• Metodyka Integrowanej Ochrony Ziemniaka.

• Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych sposobów postępowania przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzenianiu się bakterii Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus (Dz.U. 2007 nr 70 poz. 472), z późniejszymi zmianami: z 29 kwietnia 2011 r. (Dz.U. nr 94 poz. 556) oraz z 10 maja 2012 r. (Dz.U. poz. 495).