Praktyki rolnictwa regeneratywnego wpływające na zdrowie i żyzność gleb
Głównym celem rolnictwa regeneratywnego jest odbudowa zdrowia gleby, rozumianego jako zdolność do pełnienia funkcji ekosystemowych, oraz jej żyzności, czyli zdolności do zapewnienia roślinom korzystnych warunków wzrostu i plonowania.
W okresie pożniwnym ważnym elementem jest wykonanie analiz glebowych w Okręgowej Stacji Chemiczno-Rolniczej (OSChR) lub innym laboratorium agrochemicznym. Badania pozwalają określić odczyn gleby (pH) oraz jej zasobność w podstawowe makroelementy.
Odczyn gleby, optymalny dla danego typu gleby i gatunku uprawianych roślin, jest jednym z najważniejszych czynników plonotwórczych. W części gleb może również występować niedobór magnezu, będącego podstawowym składnikiem chlorofilu i uczestniczącego w procesie fotosyntezy. Podstawową metodą regulacji odczynu gleby jest wapnowanie. Ilość i rodzaj nawozu wapniowego należy dobierać zgodnie z wynikami analiz oraz zaleceniami stacji lub laboratorium. Wapno węglanowo-magnezowe można zastosować wtedy, gdy zachodzi jednocześnie potrzeba odkwaszenia gleby i uzupełnienia magnezu.
Bardzo niekorzystnym procesem jest utrata przez gleby węgla organicznego (C-org.). Dlatego odbudowa jego zasobów stanowi kolejny ważny element rolnictwa regeneratywnego. Można ją wspierać poprzez odpowiednio ułożony płodozmian z dodatnim bilansem substancji organicznej, pozostawianie i rozdrabnianie słomy oraz innych resztek pożniwnych, a także wysiew międzyplonów, w tym roślin okrywowych.
Rozdrobniona słoma i pozostałe resztki pożniwne są źródłem węgla organicznego oraz składników pokarmowych, takich jak azot, fosfor i potas, które są stopniowo uwalniane w procesie rozkładu. Międzyplony wzbogacają glebę w materię organiczną, wspierają obieg składników pokarmowych, uczestniczą w tworzeniu struktury gleby i chronią jej powierzchnię przed skutkami intensywnych opadów. Skład mieszanek międzyplonowych powinien być zróżnicowany i dostosowany do warunków glebowych, płodozmianu oraz celu ich uprawy.
W przemianach i rozkładzie substancji organicznej biorą udział mikroorganizmy glebowe. Wnoszenie do gleby substancji organicznej sprzyja rozwojowi mikroorganizmów i zwiększaniu aktywności biologicznej gleby.
Po zbiorze roślin, jeżeli wynika to z potrzeb nawozowych i jest zgodne z obowiązującymi przepisami, można również stosować nawozy naturalne. Są one źródłem makro- i mikroelementów oraz materii organicznej, dlatego mogą korzystnie wpływać na żyzność gleby, wielkość i jakość plonów.
Ważnym zagadnieniem rolnictwa regeneratywnego jest ograniczanie intensywności uprawy gleby i dobór odpowiednich maszyn, między innymi kultywatorów podorywkowych, bron talerzowych oraz agregatów uprawowo-siewnych. W zależności od warunków glebowych, płodozmianu i potrzeb gospodarstwa orkę można ograniczać lub zastępować innymi metodami uprawy gleby. Uprawa konserwująca jest jednym z rozwiązań stosowanych w rolnictwie zrównoważonym i regeneratywnym.
Krzysztof Domagała