Rolnictwo 4.0 – nowoczesne technologie i innowacyjne rozwiązania w gospodarstwach rolnych – relacja z wyjazdu studyjnego
W dniach 8–10 lipca 2026 r. Świętokrzyski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach zrealizował wyjazd studyjny pn. „Rolnictwo 4.0 – nowoczesne technologie i innowacyjne rozwiązania w gospodarstwach rolnych”, zorganizowany w ramach operacji własnej Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich Plus (KSOW+) „Rolnictwo 4.0 – wiedza i praktyka”.
W wyjeździe uczestniczyło 30 osób, wśród których znaleźli się rolnicy, doradcy rolniczy, przedsiębiorcy oraz mieszkańcy obszarów wiejskich. Celem operacji było podniesienie wiedzy i kompetencji uczestników w zakresie możliwości finansowania inwestycji oraz poznanie dobrych praktyk i nowoczesnych technologii stosowanych w Rolnictwie 4.0. Program wyjazdu łączył wiedzę teoretyczną z praktycznymi prezentacjami rozwiązań wykorzystywanych w gospodarstwach rolnych i sadowniczych oraz umożliwiał bezpośrednią wymianę doświadczeń z przedstawicielami instytucji naukowych, doradztwa rolniczego i praktykami wdrażającymi innowacyjne technologie.
Pierwszym punktem programu była wizyta w Centrum Szkoleniowo-Konferencyjnym Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach, gdzie uczestnicy wzięli udział w wykładzie „Rolnictwo 4.0 i cyfrowe zarządzanie gospodarstwem rolnym”, który poprowadził mgr inż. Tytus Berbeć z Zakładu Biogospodarki i Agrometeorologii.
W pierwszej części spotkania przedstawiono koncepcję Rolnictwa 4.0 oraz znaczenie cyfrowego zarządzania gospodarstwem. Omówiono rolę nowoczesnych systemów informatycznych umożliwiających integrowanie danych pochodzących z różnych źródeł oraz ich wykorzystanie do podejmowania trafniejszych decyzji produkcyjnych, ekonomicznych i środowiskowych. Podkreślono, że cyfryzacja pozwala zwiększać efektywność gospodarowania, ograniczać koszty produkcji oraz racjonalniej wykorzystywać wodę, nawozy i środki ochrony roślin.
Kolejna część wykładu poświęcona została technologiom stosowanym w nowoczesnym rolnictwie. Uczestnicy poznali możliwości wykorzystania danych satelitarnych, zdjęć wykonywanych przez drony oraz systemów monitorowania pól opartych na sieci sensorów. Omówiono zastosowanie czujników monitorujących wilgotność gleby, temperaturę i warunki pogodowe, które umożliwiają bieżącą ocenę stanu plantacji oraz planowanie zabiegów agrotechnicznych z uwzględnieniem rzeczywistych potrzeb roślin.
Przedstawiono również praktyczne zastosowanie map aplikacyjnych wykorzystywanych do zmiennego dawkowania nawozów i środków ochrony roślin, systemów GPS wspomagających prowadzenie maszyn rolniczych oraz platform cyfrowych umożliwiających dokumentowanie zabiegów, analizę danych i zarządzanie gospodarstwem. Istotnym elementem wykładu było także omówienie kierunków rozwoju Rolnictwa 4.0 w krajach Unii Europejskiej oraz możliwości finansowania inwestycji w nowoczesne technologie w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej i innych instrumentów wsparcia.
Wieczorne spotkanie uczestników poświęcono wymianie doświadczeń i dobrych praktyk dotyczących wdrażania rozwiązań Rolnictwa 4.0 w gospodarstwach rolnych. Dyskutowano o możliwościach wykorzystania prezentowanych technologii we własnych gospodarstwach oraz o wyzwaniach związanych z ich wdrażaniem.
Drugi dzień wyjazdu miał charakter praktyczny i został poświęcony wizytom w gospodarstwach wykorzystujących rozwiązania Rolnictwa 4.0. Pierwszym punktem programu było Gospodarstwo Sadownicze Łukasza Kopińskiego oraz Ribes Technologies Sp. z o.o. Uczestnicy zapoznali się z funkcjonowaniem około 40-hektarowej plantacji porzeczki, na której wykorzystywane są rozwiązania z zakresu cyfrowego monitorowania plantacji, analizy danych oraz systemów wspomagania decyzji. Zaprezentowano technologie umożliwiające bieżącą ocenę stanu upraw oraz podejmowanie decyzji dotyczących ochrony roślin i prowadzenia plantacji w oparciu o dane pozyskiwane z nowoczesnych systemów monitorujących. Omówiono również możliwości finansowania wdrażanych inwestycji oraz znaczenie współpracy nauki z praktyką przy tworzeniu nowych technologii dla sadownictwa.
Najważniejszym przedsięwzięciem realizowanym przez gospodarstwo i spółkę jest projekt „Owoce 4.0”, którego celem było opracowanie technologii automatycznego wykrywania szkodników na plantacjach czarnej porzeczki oraz wykonywania selektywnego oprysku. Projekt współfinansowany był ze środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014–2020 w ramach działania „Współpraca”. Opracowane rozwiązanie pozwala automatycznie identyfikować miejsca występowania szkodników i wykonywać punktowy oprysk wyłącznie tam, gdzie jest on niezbędny. Takie podejście umożliwia ograniczenie zużycia środków ochrony roślin, zmniejszenie kosztów produkcji oraz redukcję wpływu zabiegów na środowisko.
Centralnym elementem projektu jest Isidore – elektryczny, autonomiczny robot przeznaczony do pracy w sadach i na plantacjach krzewów owocowych. Wyposażony został w autonomiczny system nawigacji, kamery oraz moduły wizyjne wykorzystujące sztuczną inteligencję do rozpoznawania zagrożeń na plantacji. Robot umożliwia wykonywanie precyzyjnego oprysku punktowego, prowadzenie monitoringu upraw, zbieranie danych oraz realizację różnych zadań dzięki modułowej konstrukcji, którą można dostosować m.in. do oprysków, transportu czy monitorowania plantacji.
Po prezentacji uczestnicy mieli możliwość zadawania pytań oraz wymiany doświadczeń dotyczących praktycznego wykorzystania nowoczesnych technologii w gospodarstwach rolnych. Dyskusja dotyczyła zarówno efektów wdrażania systemów cyfrowych, jak i możliwości ich zastosowania w polskich warunkach produkcyjnych.
Kolejnym punktem programu była wizyta w Lubelskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Końskowoli, gdzie uczestników przywitał Karol Kłopot. Spotkanie poświęcone było praktycznemu wykorzystaniu technologii Rolnictwa 4.0 w produkcji roślinnej i sadowniczej oraz działalności demonstracyjnej prowadzonej przez ośrodek.
Podczas wizyty zaprezentowano gospodarstwo o powierzchni około 30 ha, poletka doświadczalne oraz kolekcje odmian roślin uprawnych. Szczególną uwagę poświęcono nowoczesnemu sadowi wyposażonemu w precyzyjne systemy nawadniania i fertygacji, system antygradowy oraz rozwiązania umożliwiające bieżące monitorowanie warunków produkcji. Uczestnicy mogli zobaczyć funkcjonowanie stacji pogodowych, czujników wilgotności gleby oraz systemów zbierania i analizowania danych wykorzystywanych do podejmowania decyzji dotyczących nawadniania, nawożenia i ochrony roślin.
Przedstawiono również oprogramowanie wspomagające analizę danych i zarządzanie gospodarstwem oraz omówiono znaczenie działalności demonstracyjnej prowadzonej przez LODR w Końskowoli. Poletka doświadczalne i kolekcje odmian pozwalają na ocenę nowych odmian oraz technologii produkcji w warunkach polowych, stanowiąc cenne źródło wiedzy dla rolników i doradców.
Spotkanie zakończyło się dyskusją dotyczącą praktycznych aspektów wdrażania technologii Rolnictwa 4.0 oraz możliwości ich wykorzystania w gospodarstwach uczestników wyjazdu.
Trzeciego dnia wyjazdu uczestnicy odwiedzili Gospodarstwo Doświadczalne IUNG w Osinach. Pierwszym miejscem wizyty był Rolniczy Zakład Doświadczalny „Kępa–Puławy” oraz Gospodarstwo Kępa, będące integralnymi jednostkami Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowego Instytutu Badawczego. Gospodarstwo prowadzi działalność w zakresie produkcji roślinnej, sadowniczej i zwierzęcej oraz realizuje liczne doświadczenia polowe i demonstracyjne, których wyniki wykorzystywane są w działalności naukowej i wdrożeniowej Instytutu.
Na początku spotkania przedstawiono strukturę i zakres działalności gospodarstwa oraz zaprezentowano rozwiązania wykorzystywane w nowoczesnym zarządzaniu produkcją roślinną. Uczestnicy zapoznali się z przykładami wykorzystania narzędzi cyfrowych wspierających planowanie i prowadzenie upraw, analizę danych oraz dokumentowanie wykonywanych zabiegów. Omówiono również zastosowanie maszyn autonomicznych oraz systemów prowadzenia równoległego wykorzystujących sygnał GPS, które zwiększają precyzję wykonywania zabiegów agrotechnicznych, ograniczają nakład pracy oraz pozwalają efektywniej wykorzystywać środki produkcji. Zaprezentowano także kierunki dalszego rozwoju technologii Rolnictwa 4.0 oraz ich znaczenie dla zwiększania konkurencyjności i zrównoważonego rozwoju gospodarstw rolnych. Podczas wizyty uczestnicy mogli zobaczyć również nowoczesny kombajn do zbioru chmielu oraz funkcjonowanie stacjonarnego sklepu gospodarstwa, w którym oferowane są produkty pochodzące z własnej produkcji oraz od lokalnych producentów. Był to przykład łączenia działalności produkcyjnej, demonstracyjnej i edukacyjnej z promocją lokalnej żywności.
Drugą część wizyty zrealizowano w Gospodarstwie w Osinach, gdzie prowadzona jest produkcja zwierzęca. Zaprezentowano hodowlę bydła ras Highland oraz Aberdeen Angus, omawiając ich charakterystykę, wymagania hodowlane oraz rolę, jaką odgrywają w systemie gospodarowania prowadzonym przez Rolniczy Zakład Doświadczalny „Kępa–Puławy”. Produkcja zwierzęca stanowi ważny element działalności badawczej i demonstracyjnej gospodarstwa, umożliwiając ocenę efektywności różnych systemów utrzymania i żywienia bydła oraz prezentację dobrych praktyk hodowlanych.
Szczególną uwagę zwrócono na organizację produkcji oraz rozwiązania wspierające zarządzanie gospodarstwem. Omówiono efekty wdrożonych inwestycji oraz możliwości ich finansowania z dostępnych instrumentów wsparcia, podkreślając znaczenie środków unijnych w rozwoju nowoczesnych gospodarstw wykorzystujących rozwiązania Rolnictwa 4.0. Spotkanie zakończyło się dyskusją, podczas której uczestnicy mogli wymienić doświadczenia i porozmawiać z prowadzącymi o możliwościach wdrażania prezentowanych technologii we własnych gospodarstwach.
Wyjazd studyjny umożliwił uczestnikom poznanie praktycznych przykładów wdrażania technologii Rolnictwa 4.0 w produkcji roślinnej, sadowniczej i zwierzęcej oraz sposobów finansowania tego typu inwestycji. Program wyjazdu obejmował zarówno zagadnienia związane z cyfrowym zarządzaniem gospodarstwem, rolnictwem precyzyjnym, wykorzystaniem danych satelitarnych, sensorów i systemów wspomagania decyzji, jak również prezentację innowacyjnych rozwiązań opracowanych przez polskie instytucje naukowe, gospodarstwa oraz firmy technologiczne. Istotnym elementem wyjazdu była możliwość bezpośredniego kontaktu z praktykami wdrażającymi rozwiązania Rolnictwa 4.0. Spotkania z przedstawicielami Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB, Ribes Technologies Sp. z o.o., Lubelskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Końskowoli oraz gospodarstw demonstracyjnych stworzyły przestrzeń do wymiany doświadczeń oraz dyskusji na temat możliwości wykorzystania nowoczesnych technologii w polskich gospodarstwach.
Zdobyta wiedza pozwoli uczestnikom lepiej przygotować się do wdrażania rozwiązań zwiększających efektywność produkcji, ograniczających koszty gospodarowania oraz wspierających zrównoważony rozwój rolnictwa. Wyjazd potwierdził, że Rolnictwo 4.0 to nie tylko nowoczesne maszyny i technologie cyfrowe, ale przede wszystkim praktyczne narzędzia wspomagające podejmowanie decyzji oraz poprawiające konkurencyjność gospodarstw rolnych.
Wyjazd studyjny zrealizowany został w ramach operacji własnej KSOW+ pt. „Rolnictwo 4.0 – wiedza i praktyka”. Operacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Schematu II Pomocy Technicznej PS WPR 2023–2027 – Wsparcie operacji realizowanych w ramach KSOW+ (Plan Operacyjny KSOW+ na rok 2026). Operacja dofinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027.
Joanna Odziemek
Mariusz Porębski
Rolnictwo 4.0 w praktyce – galeria zdjęć z wyjazdu studyjnego [fot. J. Odziemek]
