Kuchnia świętokrzyska to serce regionu — prosta, sycąca i pełna aromatów, które od pokoleń tworzą smak polskiej wsi. W powiecie kieleckim, gdzie tradycja przenika codzienność, a wspólnota opiera się na szacunku do ziemi i pracy rąk ludzkich, kulinaria stały się jednym z najpiękniejszych przejawów lokalnej tożsamości.
Powiat kielecki to region o głęboko zakorzenionej tradycji kulinarnej, która kształtowała się przez wieki w rytmie zmieniających się pór roku, pracy na roli i lokalnych świąt. Kuchnia tego obszaru oparta jest na prostych, naturalnych składnikach, dostępnych na wsi i w gospodarstwach domowych — takich jak ziemniaki, kasze, kapusta, zboża, grzyby leśne, zioła oraz mięsa pochodzące z hodowli przyzagrodowej.
Trudno wyobrazić sobie kuchnię powiatu kieleckiego bez słynnej zalewajki. To prosta, ale wyjątkowo aromatyczna zupa na zakwasie z mąki żytniej, z ziemniakami, czosnkiem i cebulą, często doprawiona skwarkami lub kiełbasą. Każde gospodarstwo miało swój własny, sekretny sposób na jej przygotowanie. Zalewajka do dziś jest symbolem gościnności i domowego ciepła w regionie.
W wielu wsiach powiatu kieleckiego do dziś królują pierogi z kaszą gryczaną, kapustą, ziemniakami czy twarogiem. Często podawane z podsmażoną cebulką lub śmietaną stanowią obowiązkowy element każdego wiejskiego stołu. Nie można też zapomnieć o klusce świętokrzyskiej, znanej ze swojej prostoty — z tartych ziemniaków, mąki i soli — sycącej, swojskiej i niezwykle aromatycznej.
Powiat kielecki od dawna słynął z domowych wędzarni. Kiełbasy, szynki i boczki wędzone na drewnie olchowym lub bukowym mają niepowtarzalny smak i zapach. Każda wieś, każde KGW ma swoje receptury przekazywane z pokolenia na pokolenie. Tradycyjne wyroby mięsne często pojawiają się podczas jarmarków i festynów, gdzie można skosztować ich w towarzystwie domowego chleba na zakwasie.
W świętokrzyskich wsiach chleb zawsze był symbolem dostatku i szacunku dla pracy rąk ludzkich. Wypiekany na naturalnym zakwasie, z chrupiącą skórką i aromatem świeżego zboża, często podawano go z wiejskim masłem, serem lub miodem z lokalnych pasiek. Prosty posiłek, który miał w sobie wszystko — smak, wartość i wspomnienie domu.
Trudno wyobrazić sobie kuchnię powiatu kieleckiego bez ziemniaka. Od wieków stanowił podstawę codziennego pożywienia, a jednocześnie źródło niezliczonych inspiracji kulinarnych. To z niego powstawały kluski świętokrzyskie, placki ziemniaczane, babki, a także zalewajka — kultowa zupa regionu.
Ziemniaki nie tylko syciły, ale też jednoczyły ludzi. Jesienią, po zbiorach, gospodynie przygotowywały z nich potrawy na wspólne biesiady, a dziś ziemniak stał się jednym z symboli lokalnej kuchni. Jego znaczenie szczególnie podkreśla Święto św. Tekli — wydarzenie o długiej tradycji, które w wielu miejscowościach powiatu kieleckiego łączy religię, kulturę i kulinarne dziedzictwo regionu. W tym roku Święto św. Tekli pod nazwą „W dzień św. Tekli ziemniaki będziem piekli” odbyło się po raz 27. w Dębnie. Uroczystość religijno-obyczajowa tradycyjnie rozpoczęła się mszą św. koncelebrowaną przez księży Pawła Mackiewicza — proboszcza, oraz Pawła Surowca — wikariusza parafii Raków. Podczas tego ważnego dla powiatu kieleckiego wydarzenia swoje stoisko zaprezentował również Świętokrzyski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach.
A. Ożarowska