Wapnowanie gleb - podstawowy zabieg rolnictwa regeneratywnego

31.07.2025

W trakcie uprawy gleby następuje proces jej zakwaszania, spowodowany wieloma czynnikami.

Najważniejsze z nich to

  • pobieranie jonów wapnia i magnezu przy budowie plonu roślin,

  • wymywanie jonów wapnia i magnezu przez opady, często intensywne,

  • stosowanie nawozów mineralnych zwiększających zakwaszenie, zwłaszcza azotowych,

  • brak wapnowania.

Proces zakwaszania gleb zaliczany jest do procesów degradacyjnych. Następuje pogorszenie żyzności gleby, zmniejszenie efektywności stosowanych nawozów makro- i mikroelementowych, spadek aktywności biologicznej oraz pogorszenie struktury gleby. Na glebach zakwaszonych występuje silniejsza ujemna reakcja na czynniki stresowe, np. susze. Na glebach kwaśnych system korzeniowy roślin jest słabiej rozwinięty, a dodatkowo następuje toksyczne oddziaływanie jonów glinu (Al³⁺).

W opinii wielu agronomów zakwaszenie gleb i kwaśny odczyn gleby to jeden z podstawowych czynników ograniczających plonowanie roślin. Rośliny uprawne, oprócz wymagań pokarmowych, mają także konkretne wymagania względem odczynu gleby (Tabela 1).

Okres pożniwny jest najbardziej odpowiedni do wykonania wapnowania. Wapnowanie dzieli się na dwie grupy:

Wapnowanie regeneracyjne

Przy glebach bardzo kwaśnych i kwaśnych niezbędne są wysokie dawki nawozów — głównie węglanowych i węglanowo-magnezowych (gleby lekkie i średnie) w ilości 3-5 ton/ha, w zależności od wyników badań i zaleceń O.S.CH.R. Na glebach ciężkich stosuje się wapno tlenkowe w zalecanych ilościach.

Wapnowanie zachowawcze

To mniejsze dawki nawozów wapniowych, stosowane częściej — zwłaszcza pod rośliny o wysokich wymaganiach względem odczynu, takie jak pszenica ozima, jęczmień ozimy czy rzepak ozimy. Dawki te wynoszą 500-1000 kg/ha. Duża liczba nawozów wapniowych i wapniowo-magnezowych granulowanych wykorzystywana jest przy wapnowaniu zachowawczym.

Wapnowanie zaliczane jest do podstawowych zabiegów nawożenia zrównoważonego. W rolnictwie regeneratywnym traktowane jest jako jeden z kluczowych procesów wpływających na utrzymanie żyzności i zdrowia gleb, a także - w połączeniu z innymi zabiegami agrotechnicznymi — ich odbudowę.

Wapnowanie gleb kwaśnych zawsze było uznawane za zadanie priorytetowe Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W systemie dopłat rolnych znajduje się pozycja „Rolnictwo węglowe — wapnowanie gleb”, obejmująca wapnowanie gleb oraz sporządzanie planów nawozowych. Na realizację tych zadań przewidziane są dodatkowe dopłaty

Tabela 1. Wrażliwość roślin na kwaśny odczyn gleby.                    

Wrażliwość roślin na  kwaśny odczyn

Rośliny uprawne

Optymalne pH gleby

Bardzo wrażliwe

 Burak cukrowy, kukurydza, lucerna, koniczyna, groch.

6,6-7,0

Wrażliwe

 Pszenica, jęczmień, rzepak, bobik, pszenżyto

6,1-6,5

Średnio wrażliwe

Owies, ziemniaki,  mieszanki zbożowe

5,6-6,0

Mało wrażliwe

Żyto, seradela, łubin żółty

5,1 -6,0

 

 Krzysztof Domagała

Podobne wiadomości:

wszystkie wiadomości poprzednia następna