"Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW” - relacja z wyjazdu do Niemiec

Świętokrzyski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach w dniach 20-24 października 2025 r. zorganizował wyjazd studyjny dla 25 osób do Niemiec pn."Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW". w ramach realizacji przedsięwzięcia objętego wsparciem z Krajowego Planu Odbudowy i zwiększania odporności, Inwestycji: B3.3.1 Inwestycje w zwiększanie potencjału zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach wiejskich, Obszaru A: aktywizacja mieszkańców obszarów wiejskich przez ośrodki doradztwa rolniczego w formie lokalnych partnerstw wodnych (LPW).

W wyjeździe uczestniczyli członkowie Lokalnych Partnerstw ds. Wody (LPW), mieszkańcy obszarów wiejskich i koordynatorzy LPW wpisani na listę koordynatorów LPW z województwa świętokrzyskiego i udostępnionej na stronie internetowej CDR Brwinów pod adresem: https://woda.cdr.gov.pl/index.php/listakoordynatorow-lpw. Celem wyjazdu była wymiana wiedzy i doświadczeń oraz zapoznanie uczestników z rozwiązaniami administracyjnymi, prawnymi i technicznymi stosowanymi w zakresie zarządzania wodami Niemiec, które mogłyby być inspiracją do wdrożenia w Polsce.

Podczas 5-dniowego wyjazdu studyjnego uczestnicy odwiedzili 8 miejsc w tym instytucje i urzędy administracji rządowej i samorządowej działających na rzecz racjonalnej gospodarki wodnej oraz gospodarstw rolnych. W każdym z wizytowanych miejsc odbyły się spotkania z przedstawicielami podmiotów, którzy prezentowali przedsięwzięcia i rozwiązania stosowane w Niemczech dotyczące poprawy gospodarki wodnej w tym przeciwdziałanie skutkom suszy i powodzi, metodami gromadzenia wody i metodami zrównoważonego gospodarowania wodami, zapoznanie się z dobrymi przykładami retencjonowania wody w rolnictwie oraz zapoznanie się z rozwiązaniami prawnymi administracji publicznej zajmującej się ochroną środowiska i gospodarką wodną ze szczególnym uwzględnieniem pozwoleń i przepisów dotyczących korzystania z wód.

Pierwszym punktem wyjazdu studyjnego było spotkanie w Urzędzie ds. Żywności, Rolnictwa i Leśnictwa w Fürstenfeldbruck, który podlega bawarskiemu ministerstwu odpowiedzialnemu za żywność, rolnictwo i leśnictwo i pełni ważną rolę w integracji działań rolniczych z ochroną środowiska i leśnictwa. Zapewnia wszystkim obywatelom, gospodarstwom rolnym oraz przedsiębiorstwom leśnym wsparcie doradcze i pomaga spełniać wymogi prawne i środowiskowe w prowadzonej działalności.

W czasie wizyty w Urzędzie ds. Żywności, Rolnictwa i Leśnictwa w Fürstenfeldbruck uczestnicy wyjazdu wysłuchali wykładu przedstawiciela urzędu pana Josefa Friedla dotyczącego wykorzystania wody w rolnictwie i nawadniania oraz odwiedzili dwa gospodarstwa, z którymi współpracują.

Pierwszym z nich było gospodarstwo rolne pana Manfreda Wolfa. Jest to gospodarstwo rodzinne, założone w 1973 roku przez rodziców pana Manfreda, którzy jako jedni z pierwszych wprowadzili możliwość samozbioru truskawek na swoich polach, „teraz to już tradycja, że okoliczni mieszkańcy przyjeżdżają na zbiór  truskawek” - mówi pan Manfred Wolf. Gospodarstwo stale się rozwija i obecnie zajmuje powierzchnię 140 ha z czego 25 ha stanowi uprawa truskawek pod osłonami, 5 ha uprawa jabłoni i grusz, uprawiane są także zboża głównie pszenica i kukurydza. Specjalizujemy się również w uprawie szparagów, które zajmują powierzchnię 15 ha - nadmienia pan Manfred. Przy gospodarstwie znajduje się sklep który sezonowo oferuje: białe i zielone szparagi, truskawki „do samodzielnego zbierania”, jabłka, gruszki oraz przetwory. Dodatkowo produkty sprzedawane są w budkach sprzedażowych przy drodze i na lokalnych rynkach. Szparagi sprzedawane są bezpośrednio do gastronomi i sieci sklepów regionalnych „Rewe”.

W gospodarstwie w uprawie truskawek i jabłoni stosowane jest nawadnianie kropelkowe. Woda do nawadniania upraw pobierana jest ze studni głębinowej wywierconej 15 lat temu w odległości 300 m od plantacji truskawek. „W Bawarii, wszystkie studnie wymagają pozwolenia na odwiert nawet te do 15 m głębokości natomiast obecnie nie ma opłat za korzystanie z wody lecz są prowadzone prace legislacyjne aby te opłaty wprowadzić” - powiedział pan Manfred.

Kolejna z wizyt miała miejsce w gospodarstwie pana Thomasa Baumgartnera, które od 2002 roku prowadzone jest metodami ekologicznymi. Gospodarstwo zajmuje powierzchnię 78 ha i specjalizuje się w uprawie ziemniaków, uprawiane są m.in. odmiany:  Anuschka, Belana, Emanuelle, Lady Jane, Levante. Gospodarstwo przynależy do stowarzyszenia ekologicznego „Bioland” i pod logo stowarzyszenia sprzedaje swoje produkty w sklepach regionalnych Rewe.

„Z uwagi na budowę geologiczną terenu, na którym znajduje się gospodarstwo nie było możliwe wybudowanie studni o odpowiedniej wydajności niezbędnej do zraszaczy bębnowych” -  powiedział pan Thomas. Na terenie gospodarstwa znajduje się jedynie studnia o niskiej wydajności 10 m³/godzinę. W związku z czym w 2016 r została podjęta decyzja o budowie z własnych funduszy zbiornika retencyjnego o powierzchni 3500 m³  i 4,50 m głębokości umożliwiającej magazynowanie wody wykorzystywanej do podlewania ziemniaków przy użycie instalacji nawadniającej, których wydajność wynosi 60 m³/ godzinę.

W drugim dniu uczestnicy wyjazdu odwiedzili Bawarski Urząd ds. Środowiska, który jest centralnym organem ochrony środowiska w Bawarii, odpowiedzialnym za szerokie spektrum zadań związanych z ochroną środowiska, gospodarką wodną, ochroną przed zagrożeniami naturalnymi włącznie z zagrożeniem powodziowym. W obszarze ochrony przeciwpowodziowej i powodzi urząd pełni m.in. rolę koordynatora strategii, monitoringu i informacji publicznej. Zajmuje się wyznaczaniem i zabezpieczaniem terenów zalewowych, utrzymaniem infrastruktury technicznej np. wałów, polderów, zbiorników retencyjnych. W realizacji zadań z zakresu ochrony przeciwpowodziowej współdziała z wydziałami gospodarki wodnej, jednostkami administracyjnymi landu i gminami. Aktywnie angażuje się w ochronę zasobów naturalnych i ochronę mieszkańców przed zagrożeniami naturalnymi i środowiskowymi. Bawarskiemu Urzędowi ds. Środowiska podlega kilka krajowych służb, takich jak Służba Ostrzegania Powodziowego, System Zdalnego Monitoringu Reaktorów Jądrowych, Bawarski System Monitoringu Jakości Powietrza oraz Służba Ostrzegania Lawinowego.

Departament Rolnictwa i Użytkowania Gruntów w tym Biuro Rozwoju Obszarów Wiejskich we współpracy z rolnikami, gminami i instytucjami wdrożył inicjatywę „boden:ständig”. Inicjatywa ta obejmuje: poprawę bilansu wodnego w krajobrazie wiejskim, ograniczanie erozji gleb, redukcję odpływu powierzchniowego w trakcie intensywnych opadów, poprawę zdolności magazynowania wody w krajobrazie oraz współpracę rolników, samorządów i służb wodnych - mówił przedstawiciel Biura pan Bernhard Bacherle.  Bawaria posiada zintegrowaną strategię zarządzania wodą „Woda Przyszłość Bawarii 2050”, która wraz z programem „Bezpieczeństwo Wodne 2050” określa kluczowe aspekty suszy, a program „PRO Waters 2030” porusza tematy ochrony przeciwpowodziowej i ekologii wody. Obejmuje to między innymi kwestię bilansu wodnego w krajobrazie. Wdrażanie tych działań w całym regionie odbywa się właśnie przy wsparciu Urzędu ds. Rozwoju Obszarów Wiejskich.

W trzecim dniu uczestnicy wyjazdu mieli możliwość zapoznać się z pracą Stowarzyszenia Wodociągów Bodensee zajmującym się dostarczaniem i uzdatnianiem wody pitnej dla około czterech milionów mieszkańców Badenii-Wirtembergii w Niemczech. Podczas wizyty uczestnicy zapoznali się z zasadami pozyskiwania tej wody oraz z procesami jej transportu do zakładów uzdatniania, m.in. na Sipplinger Berg - gdzie woda poddawana jest szeregowi procesów technologicznych, takich jak mikrofiltracja, ozonowanie i filtracja. Po uzdatnieniu woda pitna transportowana jest grawitacyjnie poprzez rozległą sieć rurociągów o łącznej długości ponad 1700 km do miast i gmin członkowskich Stowarzyszenia jeziora Bodensee.

Kolejna z wizyt trzeciego dnia wyjazdu była wizyta w Instytucie Badań Jeziora Langenargen, który prowadzi badania i monitoring głównie dotyczące jezior ze szczególnym uwzględnieniem Bodensee oraz innych zbiorników wodnych w Baden-Württemberg. Praca instytutu opiera się na regularnych pomiarach wody, gdzie bada się jakość fizyko-chemiczną wody oraz biologię jezior - powiedziała przedstawicielka Instytutu pani Petra Nowak. Badania prowadzone przez Instytut ze względu na dostawy wody pitnej dla regionu, skupiają się na wielu aktualnych i kluczowych zagadnieniach związanych z ochroną jakości wody w Bodensee. Ponadto w Instytucie prowadzone są badania nad zmianami klimatycznymi, eutrofizacją oraz innymi czynnikami stresowymi mającymi wpływ na ekosystem jeziora. Pozyskiwanie dane i wyniki wpływają na politykę zarządzania wodą w regionie, w tym dostawę wody pitnej, gospodarowanie zbiornikiem oraz ochronę przybrzeżną - powiedziała pani Petra Nowak. Badania prowadzone w Instytucie sprawiły, że jezioro Bodeńskie jest jednym z najlepiej przebadanych jezior na świecie.

Ostatniego dnia wyjazdu, uczestnicy mieli możliwość obejrzeć zbiornik retencyjny przeciwpowodziowy Feldolling (Feldkirchen-Westerham). Zbiornik ten należy do projektu ochrony przeciwpowodziowej „Hochwasserschutz unteres Mangfalltal” - czyli zabezpieczenia doliny rzeki Mangfall. Pojemność zbiornika wynosi ok. 6,62 mln m³ wody, którą można zatrzymać w okresie wysokich stanów na rzece, a zasięg powierzchniowy przy pełnym napełnieniu to około 115 ha. Zbiornik działa jako sterowany polder - zbiornik retencyjny: w warunkach normalnych rzeka płynie swobodnie, natomiast w przypadku bardzo wysokich przepływów część wody jest przekierowywana i magazynowana w obszarze zbiornika, aby odciążyć rzekę w obszarze zabudowanym. Projekt w ramach, którego powstał zbiornik uwzględnia także elementy krajobrazowe i ekologiczne w tym m.in.: rekultywację terenów przyrodniczych, nasadzenia, ścieżki spacerowe, dzięki czemu zbiornik pełni także funkcję rekreacyjną i krajobrazową. Przed wybudowaniem zbiornika istniało duże ryzyko poważnych szkód przy ekstremalnych przepływach rzeki, budowa zbiornika istotnie zredukowała ryzyko powodziowe w dolnym odcinku rzeki Mangfall, oraz niezaprzeczalnie poprawiła bezpieczeństwo mieszkańców.

Wyjazd studyjny umożliwił uczestnikom zapoznanie się ze stosowanymi w Niemczech rozwiązaniami w poprawę gospodarki wodnej w tym przeciwdziałanie skutkom suszy i powodzi, metodami gromadzenia wody i metodami zrównoważonego gospodarowania wodami.

Wyjazd miał na celu wymianę wiedzy i doświadczeń oraz zapoznanie uczestników z rozwiązaniami administracyjnymi, prawnymi i technicznymi stosowanymi w zakresie zarządzania wodami Niemiec, które mogłyby być inspiracją do wdrożenia w Polsce.

Zdobyta wiedza, wymiana doświadczeń da szansę do wspólnej pracy nad poprawą gospodarki wodnej w województwie świętokrzyskim, zwarzywszy że uczestnikami wyjazdu byli członkowie Lokalnych Partnerstw do spraw Wody (LPW) z terenu województwa świętokrzyskiego w tym: przedstawiciele urzędów gmin, starostwa, mieszkańcy obszarów wiejskich oraz koordynatorzy LPW.

Małgorzata Kucharska

Anna Pilarska

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec

Współpraca i wymiana wiedzy z zakresu poprawy gospodarki wodnej w ramach LPW — relacja z wyjazdu do Niemiec