Współpraca nie jest już wyborem – to konieczność
Współpraca rolników stała się koniecznością w tych trudnych czasach, gdzie w każdym sektorze rolnictwa borykamy się z dużymi spadkami cen produktów rolnych, a także ciągłymi wzrostami kosztów produkcji. Wspólne działanie jest jednym z najważniejszych elementów, które pozwalają na przetrwanie ten trudny okres.
Współpraca jest koniecznością z kilku powodów:
- Rosnące koszty produkcji – wspólne zakupy nawozów, środków ochrony roślin, nasion czy maszyn pozwalają obniżyć wydatki.
- Silniejsza pozycja na rynku – działając razem, rolnicy mogą negocjować lepsze ceny sprzedaży swoich produktów i korzystniejsze warunki współpracy z odbiorcami.
- Konkurencja i globalizacja – pojedynczym gospodarstwom coraz trudniej konkurować z dużymi producentami i firmami przetwórczymi.
- Dostęp do nowoczesnych technologii – współpraca umożliwia wspólne inwestycje w drogi sprzęt, magazyny, chłodnie czy rozwiązania cyfrowe.
- Łatwiejsze pozyskiwanie środków unijnych i krajowych – grupy producentów mają większe możliwości uzyskania dofinansowania – dodatkowe punkty za uczestnictwo w GPR.
- Wymiana wiedzy i doświadczeń – rolnicy mogą wspólnie rozwiązywać problemy, uczyć się nowych metod uprawy i hodowli oraz szybciej reagować na zmiany klimatyczne i rynkowe.
- Większa odporność na kryzysy – współpraca ułatwia radzenie sobie z wahaniami cen, klęskami żywiołowymi czy problemami z dostępem do rynków zbytu.
Te wszystkie czynniki skłoniły rolników z województwa świętokrzyskiego do zrzeszenia się. Wiosną powstały dwie grupy producentów rolnych (GPR) skupiające producentów Ziarna zbóż, nasion roślin oleistych i bobowatych oraz producentów mleka krowiego. GPR działają na podstawie aktu założycielskiego i prowadzą działalność jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Obie grupy producentów złożyły wnioski o uznanie do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Jest to kolejny krok konieczny, aby rolnicy mogli wnioskować o środki z interwencji I.13.2 Tworzenie i rozwój organizacji producentów i grup producentów rolnych. A stawka jest wysoka. Pozyskać można środki finansowe w kwocie do 300 tys. euro na grupę producentów rolnych.
- GPR „AGRO Kowalscy” Sp. z o.o. działa na terenie gminy Pierzchnica. W skład grupy wchodzi 5 rolników, którzy gospodarują łącznie na powierzchni około 130 ha. Produkują pszenicę, pszenżyto, żyto kukurydzę na ziarno, rzepak, słonecznik, łubin oraz groch.
- GPR „PLUSMLEK” Sp. z o.o. skupia 7 rolników z trzech gmin powiatu koneckiego – Radoszyc, Słupi Koneckiej oraz Rudy Malenieckiej. Są to gospodarstwa specjalizujące się chowie bydła mlecznego i produkujące wysokiej jakości mleko. Łącznie posiadają ponad 400 szt. krów mlecznych, a wielkość rocznej produkcji wynosi blisko 3,7 mln litrów mleka rocznie. Mleko jest dostarczane do dwóch zakładów przetwórczych OSM Włoszczowa oraz Mlekovita.
Rolnicy, wchodzący w skład założonych grup producentów rolnych wyróżniają się następującymi cechami:
- otwartością na współpracę – potrafią działać wspólnie z innymi i dążyć do osiągania wspólnych celów (także nieformalnie),
- przedsiębiorczością – szukają sposobów na zwiększenie dochodów i rozwój swoich gospodarstw,
- gotowością do zmian – chętnie wdrażają nowe technologie, metody produkcji i rozwiązania organizacyjne,
- długofalowym myśleniem – planują rozwój gospodarstwa z perspektywą wielu lat, a nie tylko jednego sezonu,
- odpowiedzialnością – wywiązują się z ustaleń grupy, terminowo dostarczają produkty i przestrzegają wspólnych zasad,
- zaufaniem i uczciwością – budują dobre relacje z pozostałymi członkami, co jest podstawą skutecznej współpracy,
- nastawieniem na jakość – dbają o wysoką jakość produkcji i spełnianie wymagań odbiorców,
- chęcią ciągłego uczenia się – korzystają ze szkoleń, doradztwa i wymieniają się doświadczeniami z innymi rolnikami,
- umiejętnością komunikacji – potrafią wspólnie podejmować decyzje i rozwiązywać pojawiające się problemy.
Warto jednak pamiętać, że nie każdy członek grupy posiada wszystkie te cechy w takim samym stopniu. Są to raczej cechy, które sprzyjają skutecznemu funkcjonowaniu w grupie producentów rolnych i zwiększają szanse na osiąganie wspólnych korzyści ekonomicznych. Jestem przekonany, że wielu naszych rolników ma te cechy i współpracują nieformalnie. Brakuje im tylko odwagi na wykonanie tego pierwszego kroku w celu zalegalizowania formy współpracy.
Jako Świętokrzyski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach oferujemy pomoc w przygotowaniu niezbędnej dokumentacji. A także wsparcie w sprawach organizacyjnych, ekonomicznych i prawnych związanych z działalnością grup producenckich. Mam nadzieję, że za przykładem grup producentów rolnych Agro Kowalscy oraz PlusMleka pójdą kolejni rolnicy, którzy wezmą sprawy w swoje ręce.
Roman Kędzior