Wyjazd studyjny do województwa podkarpackiego – inspiracje dla rozwoju gospodarstw poprzez lokalne zasoby i przetwórstwo
Jak zwiększyć dochody gospodarstwa, wykorzystując lokalne surowce, tradycyjne receptury i własne przetwórstwo? Odpowiedzi na te pytania poszukiwali uczestnicy wyjazdu studyjnego do województwa podkarpackiego, zorganizowanego przez Świętokrzyski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach.
Wyjazd studyjny pn. „Rozwój gospodarstw poprzez wykorzystanie zasobów lokalnych i przetwórstwo” odbył się w dniach 7–10 lipca 2026 roku. Jego uczestnikami byli rolnicy, przetwórcy żywności, przedsiębiorcy, przedstawiciele kół gospodyń wiejskich, gospodarstw agroturystycznych i edukacyjnych oraz doradcy rolniczy z województwa świętokrzyskiego. Celem przedsięwzięcia było przedstawienie sprawdzonych sposobów rozwijania działalności gospodarstw poprzez małe przetwórstwo, sprzedaż bezpośrednią, promocję produktów regionalnych, tworzenie lokalnych marek oraz budowanie współpracy pomiędzy producentami.
Od surowca do gotowego produktu
Program wyjazdu obejmował wizyty w gospodarstwach i przedsiębiorstwach, które z powodzeniem wykorzystują lokalne zasoby do tworzenia produktów o wysokiej jakości i wartości dodanej.
W Destylarni Lawendy Lavare uczestnicy poznali proces uprawy i destylacji lawendy oraz produkcji olejków eterycznych i hydrolatów. Wizyta pokazała, że nawet stosunkowo niewielkie gospodarstwo może rozwijać rozpoznawalną markę, łącząc produkcję rolniczą z przetwórstwem, sprzedażą własnych produktów oraz działalnością edukacyjną.
Przykłady skutecznego wykorzystania lokalnych surowców zaprezentowano również w Jasiowej Piwniczce, gdzie oferowane są produkty regionalne pochodzące od gospodarstw, rodzinnych manufaktur i niewielkich zakładów przetwórczych. Miejsce to pokazuje, jak współpraca lokalnych producentów może wspierać rozwój krótkich łańcuchów dostaw oraz zwiększać rozpoznawalność żywności pochodzącej z regionu.
Lokalne produkty częścią oferty turystycznej
W Gospodarstwie Ekoagroturystycznym Przedbieszczady w Dolinie Wisłoka uczestnicy zapoznali się z możliwościami łączenia działalności rolniczej, gastronomicznej, turystycznej i edukacyjnej. W gospodarstwie przygotowywane są potrawy oparte na lokalnych produktach i tradycyjnych recepturach, a prowadzone warsztaty przybliżają dziedzictwo kulinarne regionu oraz dawne metody przetwarzania żywności. Był to przykład pokazujący, że lokalne produkty mogą stanowić istotny element oferty gospodarstw agroturystycznych i zagród edukacyjnych, zwiększając ich atrakcyjność oraz tworząc dodatkowe źródła dochodu.
Tradycja w nowoczesnym wydaniu
W Podkarpackiej Destylarni Okowity uczestnicy poznali współczesny sposób wykorzystania tradycji przetwórstwa rolno-spożywczego. Omówiono znaczenie jakości surowców, technologii produkcji, odpowiedniego pozycjonowania produktu oraz budowania marki opartej na regionalnym pochodzeniu. Kolejnym przykładem rozwoju działalności opartej na lokalnych warunkach była Winnica Stawczana Góra. Uczestnicy mogli zobaczyć, w jaki sposób produkcja wina może zostać połączona z enoturystyką, promocją regionu i bezpośrednim kontaktem z konsumentami.
Własne przetwórstwo zwiększa wartość produkcji
W Ekologicznym Gospodarstwie FIGA uczestnicy poznali pełny cykl produkcji serów kozich – od hodowli zwierząt i pozyskiwania mleka po przetwórstwo i sprzedaż gotowych produktów. Właściciele gospodarstwa przedstawili zasady ekologicznej hodowli kóz, znaczenie dobrostanu zwierząt oraz doświadczenia związane z prowadzeniem rodzinnej działalności przetwórczej. Przykład gospodarstwa pokazał, że własne przetwórstwo pozwala zatrzymać większą część wartości produktu w gospodarstwie, a jednocześnie budować bezpośrednią relację z konsumentem. Podobny model działalności zaprezentowała Serowarnia Piastowska, specjalizująca się w produkcji rzemieślniczych serów z mleka pochodzącego od lokalnych dostawców. Uczestnicy poznali kolejne etapy produkcji oraz znaczenie jakości surowca i tradycyjnych metod wytwarzania dla końcowej jakości produktu. Program obejmował również wizytę w Młynie Kopytowa, będącym przykładem wykorzystania lokalnego surowca oraz tradycji młynarskich w działalności przetwórczej.
Lokalne dziedzictwo jako impuls rozwojowy
Istotnym elementem wyjazdu była również wizyta w Centrum Dziedzictwa Szkła w Krośnie. Uczestnicy poznali historię krośnieńskiego hutnictwa oraz obserwowali pokaz ręcznego formowania szkła. Centrum stanowi przykład wykorzystania lokalnego rzemiosła i dziedzictwa kulturowego do rozwoju turystyki, edukacji i promocji regionu. Pokazuje jednocześnie, że rozwój obszarów wiejskich i lokalnych społeczności może opierać się nie tylko na rolnictwie, lecz także na tradycyjnych umiejętnościach, usługach i regionalnej tożsamości.
Wiedza, doświadczenia i nowe kontakty
Wyjazd dostarczył uczestnikom praktycznej wiedzy na temat zwiększania dochodowości gospodarstw bez konieczności powiększania skali podstawowej produkcji rolnej. Odwiedzone miejsca pokazały, że możliwości rozwoju mogą wynikać z przetwarzania własnych surowców, sprzedaży bezpośredniej, tworzenia produktów regionalnych, działalności edukacyjnej, gastronomii oraz turystyki wiejskiej. Ważnym efektem przedsięwzięcia była również wymiana doświadczeń, rozmowy z właścicielami odwiedzanych gospodarstw i przedsiębiorstw oraz nawiązanie kontaktów pomiędzy uczestnikami. Podkarpackie przykłady potwierdziły, że umiejętne połączenie tradycji, przedsiębiorczości, wysokiej jakości produktów i lokalnej współpracy może zwiększać konkurencyjność gospodarstw oraz wzmacniać rozwój obszarów wiejskich.
Izabela Milcarz
Wyjazd studyjny do województwa podkarpackiego – inspiracje dla rozwoju gospodarstw poprzez lokalne zasoby i przetwórstwo
O projekcie:
Wyjazd studyjny został zrealizowany w ramach operacji własnej Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich Plus (KSOW+) pn. „Rozwój gospodarstw poprzez wykorzystanie zasobów lokalnych i przetwórstwo”. Celem operacji jest wsparcie rozwoju gospodarstw rolnych poprzez transfer wiedzy i dobrych praktyk w zakresie dywersyfikacji dochodów z wykorzystaniem lokalnych zasobów, małego przetwórstwa oraz budowania sieci współpracy producentów żywności regionalnej i tradycyjnej. Operacja dofinansowana jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 – Schemat II Pomocy Technicznej WPR 2023–2027 – Wsparcie operacji realizowanych w ramach KSOW+. Instytucja Zarządzająca Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.