Świętokrzyski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach Modliszewice, ul. Piotrkowska 30, 26-200 Końskie

Strona główna/Informacje branżowe/Ekologia i ochrona środowiska/Mała Retencja - Duża Sprawa/Szkolenie w ramach projektu "Mała retencja - Duża sprawa..."

Szkolenie w ramach projektu "Mała retencja - Duża sprawa..."

Logo Mała RetencjaW dniach 10-12 października br. specjaliści ds. ekologii i ochrony środowiska naszego Ośrodka uczestniczyli w szkoleniu organizowanym przez Fundację Ekologiczną „Zielona Akcja” w ramach projektu „Mała retencja - Duża sprawa - kampania na rzecz poprawy małej retencji na obszarach wiejskich”.

Retencja (łac. retentio - powstrzymywanie) wodna to zdolność gromadzenia zasobów wodnych i przetrzymania ich w określonym czasie. Jest to cecha charakterystyczna dla zbiorników wodnych i dla każdego obszaru (zlewni) i jego komponentów (lasy i zadrzewienia, tereny użytkowane rolniczo, obszary podmokłe i bagienne).

Przez działania gospodarcze (głównie odwodnienia i intensyfikację produkcji rolnej, wylesianie, budownictwo mieszkaniowe, drogowe i przemysłowe) naturalna zdolność retencyjna środowiska przyrodniczego została znacznie zmniejszona. A im mniejsza jest zdolność retencji wody, tym większa jest zmienność przepływów w ciekach, większe wahania zwierciadła wód gruntowych i częstsze występowanie powodzi i susz.

W interesie gospodarki narodowej, rolnictwa i środowiska naturalnego jest odbudowa zdolności retencyjnej obszarów rolnych, leśnych i miejskich poprzez działania zwiększające zasoby wodne oraz poprawę ich jakości. Działania te nazwano małą retencją.

Dość powszechnie mała retencja była utożsamiana z retencjonowaniem wody w małych zbiornikach retencyjnych budowanych na potrzeby rolnictwa. Obecnie pojęcie to obejmuje kompleks działań technicznych, agrotechnicznych i innych, których celem jest zwiększenie zdolności retencyjnej obszaru, wydłużenie obiegu wody poprzez spowolnienie odpływu wody opadowej i ograniczenie parowania wody.

Woda może być retencjonowana jako powierzchniowa w ciekach i małych zbiornikach wodnych, jako podziemna w warstwach wodonośnych i jako woda glebowa w strefie między jej powierzchnią a zwierciadłem wody podziemnej. Woda opadowa może być też zatrzymywana w postaci retencji krajobrazowej (siedliskowej) w obniżeniach terenowych.

Retencja powierzchniowa umożliwia bezpośredni pobór wody do celów gospodarczych (przeciwpowodziowych, nawodnień rolniczych, zaopatrzenia w wodę gospodarstw, hodowla ryb, itp.). W podobny sposób mogą być wykorzystywane wody gruntowe. Natomiast wilgoć glebowa i płytkie wody gruntowe są podstawowymi zasobami wodnymi, które wykorzystuje roślinność naturalna i uprawy rolnicze.

Małe zbiorniki i obszary podmokłe zwiększają biologiczną różnorodność krajobrazu, poprawiają jakość wody i przechwytują spływające z pól związki biogeniczne. Objętość wody zatrzymanej w glebie i płytkich warstwach wodonośnych wraz z dużą liczbą małych zbiorników wodnych oraz budowli piętrzących i właściwą strukturą użytkowania gruntów (układ pól ornych, użytków zielonych, lasów, zadrzewień, mokradeł i torfowisk) ogranicza niekorzystne skutki susz atmosferycznych.

W ostatnich latach opracowano Wojewódzkie Programy Małej Retencji diagnozujące sytuację oraz wskazujące możliwości zwiększenia retencji na poziomie regionalnym. Ocenia się, że dotychczasowa realizacja programu pozwoliła na przechwycenie około 154 mln m3, to jest zaledwie 13,5% objętości zaplanowanej w programach (do 2013 r.). Jednocześnie nie jest wykorzystywany potencjał lokalny, w tym zainteresowanie użytkowników rolnych i właścicieli terenów do działań na rzecz małej retencji. 27 grudnia 2007 r. Sejmik Województwa Świętokrzyskiego Uchwałą Nr IX/192/07 przyjął do realizacji „Program małej retencji dla województwa świętokrzyskiego”. Program obejmuje lata 2006-2015.

W ramach projektu „Mała retencja - Duża sprawa - kampania na rzecz poprawy małej retencji na obszarach wiejskich” w przyszłym roku, w okresie od 16.01.2014 do 28.02.2014 r. nasz Ośrodek zorganizuje szkolenia dla rolników doradców rolniczych oraz debatę (dla mieszkańców wsi, samorządowców, członków organizacji pozarządowych, pracowników, RZGW, UM, ZMiUW oraz wszystkich zainteresowanych) o barierach i możliwościach realizacji małej retencji w województwie świętokrzyskim.

Marian Szałda

do góry